RSS

Tag Archives: Tari ane mari vaat

પુરુષના મંગળ માટે પોતાની ડોકમાં સૂત્ર રાખીને ફરતી સ્ત્રી પોતાના પુત્રને સ્ત્રીનું મંગળ કેવી રીતે ઈચ્છવું એ ન શીખવતી હોય તો કમનસીબી કોની?!

 લગભગ ગયા એપ્રિલ મહિનાની વાત છે. શનિવારે સાંજે સાડાસાત વાગે હું દિલ્હી એરપોર્ટથી રોહિણી જઈ રહ્યો’તો ત્યારે એક વિચિત્ર લાગે તેવી વાત મારા મનમાં નોંધાઈ – એક કલાક અને દસ મીનીટની મુસાફરીમાં રસ્તા ઉપર, બસ સ્ટેન્ડ ઉપર, પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ વગેરેમાં મેં એકપણ સ્ત્રીને ના જોઈ. અલબત્ત ગાડીમાં કે સ્કુટર ઉપર પુરુષની સાથે હોય તેવી સ્ત્રીઓ જોઈ પણ તે’ય લગભગ નગણ્ય કહી શકાય એવી સંખ્યામાં ! જ્યાં રાત્રીના બે વાગે પણ સ્ત્રીઓને એકલી ફરતી જોઈ હોય તેવા શહેરમાંથી તમે આવતા હોવ  ત્યારે આવી નોંધ તમારા મનમાં પ્રશ્નો જરૂર ઉભા કરે. મને થયું કે ડ્રાઈવરને પૂછું, પણ ડ્રાઈવરને થશે કે આ સાહેબને છોકરીઓ જોવામાં આટલો રસ કેમ હશે?! એવા વિચારે મેં મારી જાતને રોકી રાખી. પરંતુ ગાડી જેમ જેમ આગળ વધતી ગઈ તેમ તેમ સ્ત્રીઓની ગેરહાજરીની નોંધ મને વધારે ખટકતી ગઈ. એવું નહતું કે મને ખબર નહતી કે દિલ્હી જેવી જગ્યાઓમાં સાંજ પછી મહિલાઓ એકલી બહાર નીકળવાનું ટાળે છે પણ સાવ આવું હોય તે મનમાં બેસતું નહતું.  મને થયું કે આ બાબતે સ્થાનિક પુરુષ શું માને છે એ જાણવા પણ મારે ડ્રાઈવરને પૂછવું તો રહ્યું જ. અને મેં પૂછી કાઢ્યું ‘ભૈયા યહાં રોડ પર આદમી હી આદમી દીખ રહે હૈ, ઔરતે કયું નહીં દીખતી?!!’ એણે થોડા વાંકા વળીને રીઅર મિરરમાં પોતાની નજર મારા ઉપર સ્થિર કરી – આજની ભાષામાં ‘લુક’ આપ્યો. થોડી ચુપકીદી પછી એણે એકદમ ફ્લેટ ટોનમાં જવાબ આપ્યો ‘યહાં તો એસા હી હૈ, સહી ઔરતે રાતકો અકેલે નહીં નિકલતી’ મને એની માનસિકતાનો પરિચય મળી ગયો, હું એને કહેવા માંગતો હતો કે ‘યહાં શાયદ આદમી સહી નહીં હૈ ઈસલીયે એસા હૈ’ પરંતુ એક ફોન આવી ગયો અને મારી વાત પતી ત્યાં મારે જ્યાં લેકચર આપવાનું હતું તે હોટલ આવી ગઈ. વાત મનમાં રહી ગઈ, પણ નવા વર્ષની પૂર્વસંધ્યાએ બેંગ્લોરમાં બનેલી ઘટના અને તે પછીની વિવિધ પ્લેટફોર્મ પર થયેલી ચર્ચાઓના કારણે પાછી એ વાત મનમાં તાજી થઇ.

રાજકારણીઓ અને વિવિધ ક્ષેત્રની સેલીબ્રીટીઓ તો આવા પ્રસંગોની જાણે રાહ જોતી હોય એમ યુવતીઓની છેડતીના વિડીયો વાઈરલ થતાની સાથે જ એમનો ‘જૂની ગીલ્લી જુનો દાવ’ ચાલુ થઇ ગયો. બૌદ્ધિક હોંશિયારી અને ડાહપણ ઝાડવાનું ચાલુ થઇ ગયું. કો’કે કાયદાને ભાંડી તો કો’કે યુવતીઓના વસ્ત્રોને, કો’કે મહિલા સશક્તિકરણનો રાગ છેડ્યો તો કો’કે પુરુષપ્રધાન સામાજિક વ્યવસ્થાને ગાળો દીધી! એક જમાનામાં ખરેખર આકાશના સિતારાની જેમ દુર્લભ અને આજે ગમે તેના ખિસ્સામાંથી નીકળી આવે એવા પરચુરણ જેવી થઇ ગયેલી બોલીવુડ સેલીબ્રીટીઓએ પણ યથાશક્તિ ટ્વીટ ઠોક્યા, કેટલાક તો સામસામી ઝગડ્યા પણ ખરા! દુખદ વાત એ છે કે આપણા દેશમાં સ્ત્રીઓની સામાજિક છબી (સોશિયલ ઈમેજ) અને આત્મ-ગૌરવને જેટલું નુકસાન ફિલ્મો અને ગીતોએ પહોચાડ્યું છે એટલું કદાચ બીજા કોઈએ નહીં પહોચાડ્યું હોય. વિચારો, એવી કેટલી ફિલ્મો છે કે જેને જોઇને બહાર નીકળીએ ત્યારે એવું લાગે કે આખી ફિલ્મમાં ટૂંકા કપડા પહેરીને ઉત્તેજના ફેલાવવા સિવાય હીરોઈનનું કોઈ કામ જ ન હોય! જરૂર હોય કે ના હોય નગ્નતા કે કામુકતાથી ભરપુર દ્રશ્યો કે શબ્દોથી ભરેલું આઈટમ સોન્ગ્સ અને તેના માટે લીડ હિરોઇનોના સ્પેશ્યલ એપિઅરન્સ સામાન્ય માણસના મન પર શું અસર કરે છે?! હિરોઇનોના શરીર અને કલાત્મકતા કે વિષયની જરૂરિયાત હેઠળની અશ્લીલતાથી માત્ર બોક્સ-ઓફીસની રોકડીથી આગળ કંઈ ના વિચારનારા આવા સમયે કુદી પડે છે એ કદાચ એમનો છૂપો અપરાધભાવ પણ હોઈ શકે!

 દર વખતે બને છે તેમ, કદાચ આ લેખ વાંચતા હશો ત્યાં સુધી આ ઘટના વિસરાઈ ગઈ હશે, તેને લગતા હેશ-ટેગ્સ્ ખોવાઈ ગયા હશે અને ટ્વીટ ઘેલા સેલીબ્રીટીઓ કો’ક બીજા વિષયમાં મચી પડ્યા હશે. આ જ કોલમમાં મેં પહેલા પણ કહ્યું હતું અને આજે ફરી કહું છું મહિલા સશક્તિકરણની ખાલીખમ વાતોની વચ્ચે માત્ર એક સન્માનપૂર્વક નજર માટે સ્ત્રી તરસે છે. કાયદો, સમાજ, સ્ત્રીઓનો પહેરવેશ, દારૂ વગેરે જેને દોષ દેવો હોય તેને દો, બાકી આવી ઘટનાઓ પાછળ પુરુષના માનસમાં સ્ત્રીની છબી સૌથી વધુ ભાગ ભજવે છે. જ્યાં સુધી સ્ત્રીને વ્યક્તિ કરતા વસ્તુ તરીકે જોવામાં આવશે ત્યાં સુધી સ્ત્રીઓનું જાતીય શોષણ નક્કી છે. આપણી ફિલ્મો, ગીતો, જાહેરાતો વગેરે જાણતા-અજાણતા સ્ત્રીઓને માત્ર ઉપભોગની વસ્તુ તરીકે જ ચીતરે છે. હા, કેટલીક છૂટી છવાઈ સ્ત્રી કેન્દ્રિત ફિલ્મો અપવાદરૂપે આગળ ધરી શકાય પરંતુ માનસિકતા મોટોભાગે જે દર્શાવાતું હોય તેનાથી ઘડાતી હોય છે. એમાં વળી મોબાઈલ અને ઈન્ટરનેટના કારણે ખિસ્સામાં ગોઠવાઈ ગયેલી પોર્નોગ્રાફીએ બળતામાં ઘી હોમ્યું છે, સ્ત્રી માત્ર જાતીય ઉપભોગ માટેનું સાધન હોય તેવી છબી એ જોનારાના માનસમાં ઊંડે ઊંડે ઉભી કરતી જાય છે. આ ઉપરાંત સમાજ તરીકે આપણે પણ ઓછા નથી. છોકરીઓના ભણતર પાછળ પૈસા ખર્ચવા મુઠ્ઠી ખોલતા અચકાતા લોકો, એ જ છોકરીના લગ્નમાં પોતાના દલ્લા ખુલ્લા મૂકી દેતા હોય છે! એમને મન છોકરી કરતા પોતાની સામાજિક પ્રતિષ્ઠા વધુ મહત્વની હશે ને?! પાછા કેટલાક વિરલાઓ કારણ પણ એવું આપે કે છોકરીઓને બહુ ભણાવીએ તો તેમના માટે છોકરા શોધવાની તકલીફ પડે!! ઘણા તો એવું’ય માનતા હોય છે કે બહુ ભણેલી નહીં લાવવાની, માથે ચઢી જાય! ભીતરમાં આવી માનસિકતા અને બહારથી આવી ઘટનાઓની સામે મીણબત્તીઓ લઈને ઉભા થઇ જવાનું!! અલ્યા, મનમાં દીવો કરોને, બહાર નથી ઝાકઝમાળ કરવું. ગમે કે ના ગમે આ આપણા સમાજનો દંભી ચહેરો છે. આવા વાતાવરણમાં સ્ત્રીને સન્માનપૂર્વક જોતા શીખવાડવું ખરેખર અઘરું છે.

ખરેખર જોઈએ તો સ્ત્રીઓ સાથે થતા દુર્વ્યવહારોની જવાબદારી કોઈ એક વ્યક્તિ પર ઢોળવી શક્ય નથી. પુરૂષ, સ્ત્રી, મીડિયા અને સમાજ બધા પોત-પોતાની રીતે જવાબદાર છે. પરંતુ જો કોઈ આ ઘટનાઓ રોકી શકે એમ હોય તો તે માત્ર સ્ત્રી જ છે. કહેવાનું તાત્પર્ય એ નથી કે આ મુદ્દે પુરૂષ કે સમાજને બક્ષવા જોઇએ; પણ સ્ત્રીઓએ જ આ માટે કમર કસવી પડે તેમ છે. સ્ત્રીઓનો જાતીય ઉપયોગ કરવાની પુરૂષની માનસિકતા કે સ્ત્રીઓના શરીર-દેખાવ બતાવીને સ્ત્રીઓને માત્ર ઉપભોગ કરવાની વસ્તુ તરીકે સમાજના માનસમાં ઠોકી બેસાડવાની વિવિધ માઘ્યમોની હલકી વૃત્તિ બદલવા સ્ત્રીઓએ જ મેદાનમાં ઉતરવું પડે એમ છે. પુરુષના મંગળ માટે પોતાની ડોકમાં સૂત્ર રાખીને ફરતી સ્ત્રી પોતાના પુત્રને સ્ત્રીનું મંગળ કેવી રીતે ઈચ્છવું એ ન શીખવતી હોય તો કમનસીબી કોની?! પુરુષ માટે આ સહજ કે સ્વભાવગત નથી, શીખવવું પડે તેમ છે. માતાએ શિખામણ આપવી પડે અને પિતાએ તેના પોતાના વ્યવહારમાં મૂકીને શીખવવી પડે તેવી આ બાબત છે.

પૂર્ણવિરામ: યુવતીની છેડતી પાછળ તેણે પહેરેલા વસ્ત્રો કરતા તેની બોડીલેન્ગ્વેજ વધુ જવાબદાર હોય છે. વજન ‘ના’ નું નથી પડતું, કેવા હાવભાવથી કહેવાય છે એનું પડે છે!

Advertisements
 

Tags: , , , ,

ટીનેજર્સ બીજી વ્યક્તિઓ એમના વિશે શું વિચારે છે તે બાબતે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે, તેમને ‘જજ’ કરતી વ્યક્તિઓ પ્રત્યે તીવ્ર અણગમો હોય છે!

 

હમણાં એક પેરેન્ટિંગના સેમિનારમાં મને એક પિતાએ પ્રશ્ન પૂછ્યો ‘ ટીનેજર્સ સાથે મજબૂત સંબંધ વિકસાવવા તમારે માત્ર એક જ ટીપ આપવાની હોય તો કઈ આપો?’

મેં વળતી સેકન્ડે જવાબ આપ્યો ‘એમને શાંતિથી અને ધ્યાનથી સાંભળો !’

પ્રશ્ન પૂછનારા ભાઈએ બાજુમાં બેઠેલી પત્ની સામે એવી રીતે જોયું કે ‘આ તારે સમજવા જેવું છે’ અને જવાબમાં પત્નીએ પણ એવો ભાવ કર્યો કે ‘તમે’ય કયા દિવસે છોકરાઓને શાંતિથી સાંભળો છો ?! જ્યારે હોય ત્યારે વડચકા ભરતા હોવ છો’.

હું સમજી ગયો કે એમણે પૂછતાં તો પૂછી નાખ્યું પણ આ ટીપ સાંભળ્યા પછી એમનું કંઈ ખાસ ભલું નહી થાય કારણ કે જ્યાં મા-બાપ એકબીજા સાથે આવી હુંસાતુંસીમાં હોય ત્યાં દોષારોપણથી આગળ વધીને કોઈ બદલાવ આવતો નથી. સામાન્ય રીતે મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં એવું જોવા મળે છે કે મા-બાપો પાસે તેમના ટીનેજર્સને ધ્યાનથી સાંભળવા જેટલી શાંતિ જ નથી હોતી. સમયનો અભાવ હોય, ધીરજ રાખી શકવાની ક્ષમતા ના હોય અને સલાહો-સુચનો આપવાની તાલાવેલી હોય તે સંજોગોમાં તેમની વાત શાંતિથી સાંભળવી કેવી રીતે શક્ય બને?! બાળકો સાથે મજબૂત સંબંધ બાંધવા માટે તમારે તેમની સાથે ગુણવત્તાભર્યો સમય ગાળવો જ પડે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો જ્યારે તમે એમની સાથે વાતો કરતાં હોવ ત્યારે સંપૂર્ણ ધ્યાન એમની વાતોમાં જ આપવું પડે અને તે પણ એમને રોક્યા-ટોક્યા વગર! એ બોલતા હોય અને તમે બીજું કંઈ કામ કરતાં કરતાં એમની વાતો સાંભળો એ નહીં ચાલે, તમારી આવી હરકત એમની વાતોમાં તમને ખાસ રસ નથી એવો ભાવ ઉત્પન્ન કરશે અને ધીમે ધીમે એ તમારી સાથે જરૂરીયાત સિવાયની વાતો કરતાં બંધ થઇ જશે. તમારા સંબંધ અને સંવાદમાં એક અંતર ઉભું થશે.

ઘણીવાર તમે ગુણવત્તાભર્યો સમય ગાળો ખરા પણ એમાં એમની વાતો ઓછી સાંભળો અને સલાહ-સુચનો વધારે આપો તો સરવાળે તેનું ખાસ મહત્વ નથી રહેતું. દરેક માતા-પિતા પોતાના અનુભવો અને લાગણીઓને કારણે બાળકને ગાઇડન્સ આપવા માંગે તે સમજી શકાય તેવી બાબત છે પરંતુ જ્યાં સુધી તમારા ટીનેજર્સને એવો અહેસાસ નહી થાય કે તમે એમને પુરેપુરા સાંભળ્યા છે ત્યાં સુધી તમારા સલાહ-સુચનની એમને ખાસ અસર નહી થાય. એમને ખાલી થઇ જવા દો અને પછી જુઓ એ કેટલી સરળતાથી તમારી વાતો ગ્રહણ કરે છે. માટે જ, મેં ગયા સપ્તાહે જ કહ્યું હતું કે ટીનેજર્સને સલાહો આપવી એ પણ એક કળા છે જેમાં તમારી ધીરજની અગ્નિપરીક્ષા થતી હોય છે. એમને કંઈપણ સલાહ આપતા પહેલાં ખુબ શાંતિથી જો એમને તમે સાંભળી શકો તો તમારું અડધું કામ તો ત્યાં જ પૂરું થઇ જાય છે.

આ ઉંમર એવી છે કે જેમાં આ કિશોરો બીજી વ્યક્તિઓ એમના વિશે શું વિચારે છે તે બાબતે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. એમને સમજ્યા, સાંભળ્યા કે જાણ્યા વગર જે વ્યક્તિઓ એમના વિશે અભિપ્રાય બાંધે છે તેમના પ્રત્યે એમને તીવ્ર અણગમો હોય છે. ક્યારે’ય એમને સાંભળ્યા વગર સલાહ-સૂચનનો મારો ચલાવશો તો તમે એમના ‘હીટ-લીસ્ટ’મા નક્કી આવી જશો. પરંતુ એકવાર એમને વિશ્વાસ આવશે કે તમે કોઈપણ અભિપ્રાય બાંધ્યા વગર કે નોન-જજમેન્ટલ રહીને એમને સાંભળવાનું વલણ ધરાવો છો તો એ આપોઆપ ખુલતા જશે અને તમારી વચ્ચે એક મજબૂત સંવાદ-સેતુ સધાશે.

‘અંગત મોકળાશ’ એટલે કે ‘પ્રાઈવસી’ આ ઉંમરની એક મહત્વની જરૂરીયાત છે. જે બાબતોને ટીનેજર્સ અંગત ગણે છે તે બધી બાબતોમાં એમને કોઈની પણ દખલ મંજુર નથી હોતી. જો તમે તમારા ટીનેજર્સ સાથે સ્વસ્થ સંવાદ ઇચ્છતા હોવ તો તમારી કુતુહલતા કાબુમાં રાખો અને એમને બહુ પ્રશ્નો ના પૂછો. ક્યારેક પ્રશ્નો પૂછવા અનિવાર્ય હોય એમ પણ બને; તે કિસ્સાઓમાં પહેલાં એમને શાંતિથી સાંભળો અને પછી ચતુરાઈપૂર્વક પ્રશ્નો પૂછો, સીધો પ્રશ્નોનો મારો ના ચલાવો. મોટાભાગની મમ્મીઓને ઉલટ-તપાસ કરવાની ખાસ ટેવ હોય છે અને તેને કારણે જ સંતાનો સાથે તેને ટપાટપી થતી રહે છે. તમારી સાથેના સંવાદમાં ટીનેજર્સનું વલણ એવું હોય છે કે તમે એમને ઓછામાં ઓછા પ્રશ્નો પૂછો ! જેમ કે, તમે એમને કોનો ફોન છે એવું ના પૂછો એટલે મોટાભાગે એ લોકો ફોન ‘સાયલન્ટ મોડ’ પર જ રાખતા હોય છે! કોનો ફોન કે મેસેજ આવી રહ્યો છે તે ના દેખાય એ માટે સ્ક્રીન દેખાય નહીં એ રીતે ફોન હંમેશા ઊંધો મુકતા હોય છે! સામે કોની સાથે વાતો કરે છે એ કળી ના જાવ એટલા માટે ફોન પર વાતો કરવાને બદલે એ લોકો મેસેંજરથી ચેટ કરવાનું વધુ પસંદ કરતાં હોય છે! જો તમે તમારી કુતુહલતા કે દખલગીરી કાબુમાં રાખીને એમને જેટલા પ્રશ્નો ઓછા પુછશો એટલા એ વાતચીતમાં વધારે ખુલ્લાં થશે. પરંતુ એનો અર્થ એમ નથી કે એમને કંઈ ના પૂછવું, જ્યાં પૂછવું પડે કે દખલ કરવી પડે ત્યાં એમને ‘તને નહી ગમે પણ મારે જાણવું જરૂરી છે’ એમ કહીને દ્રઢતાથી પૂછવું પણ એટલું જ જરૂરી હોય છે.

પૂર્ણવિરામ

તમને તમારા ટીનેજર્સની સૌથી નજીક લઇ જતી કોઈ વસ્તુ હોય તો તે તમારા ‘કાન’ છે !

TMV1book

 

 

Tags: , , , , , , , ,

નવા વર્ષનો પહેલો દિવસ એટલે સંકલ્પ-દિન, વિચારોના ઉભરામાં જે ફીણ થઈને ચઢે તે બધાનો સંકલ્પ કરવાનો!

 નવા વર્ષનો પહેલો દિવસ એટલે સંકલ્પ-દિન, વિચારોના ઉભરામાં જે ફીણ થઈને ચઢે તે બધાનો સંકલ્પ કરવાનો અને ઉભરો બેઠે ફીણ અદ્રશ્ય થાય એટલે એ પાછા જ્યાં હતા ત્યાં ધુબાકા! ચાલો દિવાળીમાં બેસતા વર્ષે કરેલા સંકલ્પો ટાઢા પડી ગયા હોય તો એને ફૂંક મારવાનો વળી એક મોકો આજે મળ્યો છે – 2019નો પહેલો દિવસ. થીઓરેટીકલી, સંકલ્પો જીવનમાં જુદી જુદી બાબતોમાં બદલાવ લાવવાની અપેક્ષાએ પોતાની જાતને કરેલા વાયદાઓ છે, જે મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં પુરા થવાના બદલે એક પછી એક વર્ષે માત્ર રીપીટ થતા રહે છે. આ બાબતમાં વ્યક્તિનું મનોબળ આડું આવે છે એટલું વિચારીને અટકી જવાય તેમ નથી કારણ કે સંકલ્પો તૂટી જવા પાછળ કે પુરા ના થવા પાછળ મનોબળ સિવાયના પરિબળો પણ કામ કરતા હોય છે. મોટાભાગની વ્યક્તિઓ સંકલ્પોની બાબતમાં ‘નવી ગીલ્લી નવો દાવ, નવું વર્ષ નવેસરથી સંકલ્પો’ની થીયરી અપનાવતા હોય છે જેમાં વીતેલા વર્ષનો ગોટો વાળીને માળીયે ચઢાવી દેવાનો! મારી દ્રષ્ટીએ સંકલ્પો સમયની સાથે વિસરાઈ જવા પાછળ કે તૂટી જવા પાછળ વીતેલા વર્ષનું આ રીતે પીલ્લું વાળવાની વૃત્તિ ઘણો મહત્વનો ભાગ ભજવતી હોય છે. મોટાભાગની વ્યક્તિઓ નવા વર્ષના સંકલ્પોમાં જિંદગી સાથે નવો હિસાબ માંડતી હોય છે પરંતુ એ ભૂલી જતી હોય છે કે જુના હિસાબોની ચુકવણી કર્યા વગર કે પછી તેને નવા વર્ષમાં ખેંચ્યા વગર બેલેન્સ શીટ અધુરી છે. 2018 ઉપર ઝીણવટભરી નજર દોડાવ્યા વગર 2019નો ઉધ્ધાર કરવાની વાત ઉપરછલ્લી અને થોડાક દિવસો મનને મઝા કરાવનારી હશે. જો તમે ઈચ્છતા હોવ કે નવા વર્ષના સંકલ્પો ઝાકળ જેવા ના નીવડે અને તમારા જીવનમાં તમારી ધારણા મુજબનો બદલાવ લાવે તો સૌથી પહેલા વીતેલા વર્ષ ઉપર ઝીણવટભરી નજર અચૂક દોડાવજો.તમારા જીવનમાં બદલાવ લાવવા તમને મળેલી નિષ્ફળતાઓ, તમારી સાથે થયેલા દુર્વ્યવહારો કે તમને પડેલી તકલીફોમાંથી તમે જે શીખ્યા તે નવા વર્ષના સંકલ્પો કરતા વધુ કામ આવે છે.

મઝાની વાત એ છે કે કામ લાગે કે ના લાગે, બદલાવ લાવે કે ના લાવે સંકલ્પો કરવાની લાલચ હંમેશા લાગેલી રહે છે. સમગ્ર વિશ્વના લોકો દ્વારા કરાતા સંકલ્પોમાં એક ગજબનું સામ્ય જોવા મળે છે. લગભગ પચાસ ટકા સંકલ્પો પોતાની જાતને વધુ સારી બનાવવાના એટલે કે સેલ્ફ-ઈમ્પ્રુવમેન્ટને લગતા હોય છે. બીજા ખુબ સામાન્ય સંકલ્પોમાં વજન ઘટાડવાના, દેખાવ વધુ આકર્ષક બનાવવાના, વ્યસનો છોડવાના, પોતાની જીવનશૈલી તંદુરસ્ત બનાવવા અંગેના, ભણતરને લગતા, કમાણી વધારવાના અને પૈસાનું યોગ્ય આયોજન કરવાના, સંબંધોને વધુ મજબુત-તંદુરસ્ત બનાવવાના કે તેમાં રહેલા મનદુઃખને દુર કરવાના, પત્ની-બાળકો-કુટુંબીજનો સાથે વધુ સમય વિતાવવાના, પ્રવાસ ખેડવાના, વેકેશન લેવાના વગેરે સંકલ્પોનો સમાવેશ કરી શકાય. અત્યંત ઉત્સાહપૂર્વક અને જુસ્સાથી કરેલા આવા સંકલ્પો પૈકી ત્રીસ ટકામાં કિસ્સામાંતો પહેલા પખવાડીયામાં જ બધું હવા થઇ જાય છે. એક મહિનામાં બીજા દસ ટકા અને છ મહીનામાં તો લગભગ સાઈઠ ટકા ઉપર સંકલ્પો ખરી પડે છે.મોટેરાઓની સરખામણીએ યુવાનો પોતાના સંકલ્પોને વધુ સમય વળગી રહે છે. જાળવવા અઘરા પડે એવા સંકલ્પોમાં મુખ્યત્વે વજન ઘટાડવાના, તંદુરસ્તી વધારવાના, જીવનશૈલી સુધારવાના, ધુમ્રપાન-દારૂ જેવા વ્યસન છોડવાના, કંઇક નવું શીખવાના, ખર્ચા ઘટાડવાના, કુટુંબ માટે વધુ સમય ફાળવવાના, તણાવ ઓછો કરી હળવાશ અનુભવવાના, પ્રવાસ કરવાના વગેરેનો સમાવેશ કરી શકાય. 

 અત્યંત ઉત્સાહપૂર્વક અને જુસ્સાથી કરેલા સંકલ્પો પૈકી ત્રીસ ટકામાં કિસ્સામાંતો પહેલા પખવાડીયામાં બધું હવા થઇ જાય છે. એક મહિનામાં બીજા દસ ટકા અને મહીનામાં તો લગભગ સાઈઠ ટકા ઉપર સંકલ્પો ખરી પડે છે.

સંકલ્પોનું આ વાસ્તવિક ચિત્રણ કરવા પાછળનો ઉદ્દેશ તમને સંકલ્પો કરતા રોકવાનો નથી પરંતુ ચીલાચાલુ ડીફોલ્ટ સંકલ્પોથી વાકેફ કરવાનો છે, જેથી તમે મોટાભાગના કરે છે તેમ માત્ર યંત્રવત ન્યુ યર રીઝોલ્યુશનમાં ના જોતરાવ. જીવનમાં બદલાવ કે સુધાર લાવવા માટેની શરૂવાત કરવા આમ તો કોઈ ચોક્કસ દિવસની જરૂર નથી હોતી પરંતુ જેમ કોમ્યુટરમાં રીસ્ટોર પોઈન્ટ હોય છે તેમ આવા દિવસો જીવનમાં રીસ્ટોર પોઈન્ટની ગરજ સારે છે. આપણે ભલે માનીએ કે અમુક દિવસે કરેલા સંકલ્પો સાર્થક થવાની શક્યતા વધારે રહેતી હોય છે પરંતુ હકીકત એ છે કે સંકલ્પો સાર્થક થવા પાછળ દિવસ કરતા માનસિક તૈયારી અને તેના પરત્વેની પ્રાથમિકતા વધુ અગત્યની છે. જો જીવનમાં બદલાવ લાવવા માટે આપણે પાક્કો નિર્ધાર કરવા માંગતા હોઈએ તો જ્યાં જે કંઈ સુધારવાનું છે ત્યાં તે સુધારવાની બિનશરતી માનસિક તૈયારી રાખવી પડશે. બિનશરતી એટલા માટે કે હાલ પુરતો તો સુધાર લાવવાનો આ નિર્ણય એકતરફી છે, તેમાં આગળ વધતા સમય, સંજોગો કે વ્યક્તિઓની અનુકુળતા ભળે તો આપણા માટે સરળતા વધશે નહીંતર આવનારું વર્ષ બહેતર બનાવવા માટે એકલે પંડે મચી પડવાનું ! બદલાવ બધા ઈચ્છે છે અને એ પણ ચમત્કારરૂપે, જે ફિલ્મો-વાર્તાઓમાં થાય છે. વાસ્તવિક જીવનમાં બદલાવ લાવવા માટે સતત અને રોજબરોજ પ્રયત્નશીલ રહેવું પડે. જીવન બદલાય છે, જીવન પરત્વેની દ્રષ્ટિ પણ બદલાય છે. ક્યાંક સમયની સાથે પરિસ્થિતિઓ જીવન બદલે છે તો ક્યાંક તમારી અંગત સમજ જીવન બદલે છે. બે વચ્ચે ફરક એટલો છે કે પરિસ્થિતિઓથી બદલાતા જીવનની દિશા તમારા હાથમાં નથી હોતી અને તમારી ઈચ્છા મુજબની પણ નથી હોતી, જયારે સમજ કેળવીને બદલાતું જીવન તમારી ઇચ્છાઓ મુજબનું હોય છે. આ સમજ બદલવા સંકલ્પો ઓછા અને અનુભવો વધુ કામ આવે છે. 

આજે હું આ લખી રહ્યો છું ત્યારે મને યાદ આવે છે કે અમારા કુટુંબના એક વડીલના ભાત નહીં ખાવાના સંકલ્પ ઉપર પરિવારજનો ટીપ્પણી કરતા કે મુદ્દે એમને ભાત ભાવતો જ નહતો અને પોતાનું મનોબળ કેટલું મક્કમ છે એ બતાવવા કાયમ વરસ વરસ આવો સંકલ્પ કરીને પોરસાતા. આવા અનુકુળ સંકલ્પો કરીને પોતાના મનને મનાવતા કે પોતાનામાં ખોટો આત્મવિશ્વાસ ભરતા લોકો’ય ઓછા નથી. આવા લોકો એકદમ મસ્ત છે કારણ કે એ જતા ક્યાય નથી અને તેમ છતાં મનોમન મુસાફરીનો આનંદ લે છે !! હેપ્પી 2019 ☺

પૂર્ણવિરામ:

ભૂતકાળના અનુભવોમાંથી આજ ડહાપણભરી બને છે અને આજના ડહાપણમાંથી આવતીકાલનો ઉધ્ધાર થાય છે.

TMV1

 

 

Tags: , , , , , ,

સ્ત્રી જેટલી ઝડપથી સામી વ્યક્તિના ઈરાદા કળી શકે છે એટલી ઝડપથી વિચારોનું અર્થઘટન નથી કરી શકતી.

spread a thought Tari ane mari vaat

 

 એક વિશ્વવ્યાપી ફરિયાદ છે કે પુરૂષો સ્ત્રીઓની વાત ઘ્યાનથી બરોબર સાંભળતા નથી. ફરિયાદ કંઈક અંશે સાચી છે. આ વિશ્વની તમામ પત્નીઓ આ બાબતે મારી સાથે સમંત થશે અને જે સ્ત્રીઓ હજી પત્નીઓ થઈ નથી તેમને કદાચ એમ લાગશે કે ના, મારો પુરૂષમિત્ર એવો નથી! પરણિત અને અપરિણિત સ્ત્રીઓ વચ્ચેના આ અભિપ્રાય ભેદ પાછળ એક મહત્ત્વની વાત જવાબદાર છે. પરિણિત પુરૂષોમાં એક સલામતીની ભાવના છે. પત્ની આ બાબતને લઈ  છોડીને ભાગી જવાની નથી, પરિણામે બિન્ધાસ્ત રહેવાનું, એકવારમાં નહીં સાંભળવાનું! જ્યારે લગ્ન સિવાયના વિજાતીય સંબંધોમાં પુરૂષો આ મુદ્દે અસલામત છે. સંબંધ ટકાવી રાખવો હોય તો એને સાંભળવી પડે – મોટા ભાગના કિસ્સાઓમાં સાંભળવાનો ડોળ કરવો પડે!

મોટાભાગની સ્ત્રીઓ પુરૂષોની આ આદતથી મોડી વહેલી વાકેફ થઈ જાય છે. પરિણામે ઘણીવાર એમના મનની વાત અન્ય કોઈની પાસે કહેવડાવે કે આડકતરી રીતે કહે છે. જેમકે મારી આ કોલમ મોટાભાગની સ્ત્રીઓ પુરૂષોને પરાણે વંચાવે છે! એવું નથી કે હું અહીં માત્ર સ્ત્રીઓના મનની વાત જ લખું છું, પરંતુ પુરૂષોને પોતાના મનની વાત કહેવા આવા નુસખા નથી અજમાવવા પડતાં! સ્ત્રીઓ હંમેશાં પુરૂષનો શબ્દે શબ્દ અન્ય પ્રવૃત્તિઓમાં ઘ્યાન હોય, તો પણ સાંભળતી હોય છે. પોતે સીરીયલો કે રીયાલીટી શો જોતી હોય અને પતિ ફોન પર વાત કરતો હોય તો એને સીરીયલમાં શું આવ્યું એની પણ ખબર હોય અને પેલાએ કોની જાડે વાત કરી, શું વાત કરી એ પણ ખબર હોય ! પુરૂષ ક્યારેય આવું ન કરી શકે અને માટે જ અકળાઈને પત્નીને બીજા રૂમમાં જઈને વાતો કરવાનું કહી દે!!

પુરૂષો સ્ત્રીઓને બરાબર ઘ્યાનથી સાંભળતા નથી, એ ફરિયાદમાં એક વાત ખોટી એ છે કે માત્ર સ્ત્રીઓને જ નહીં, પુરૂષો પુરૂષોને પણ સ્ત્રીઓ જે રીતે સાંભળવાનું કહે છે, એવી રીતે સાંભળતા નથી. પુરૂષોના મગજનું વાયરીંગ એવું છે કે એમને વાતની વિગતો કરતા મર્મમાં વધારે રસ હોય છે, પરિણામે કોઈ વ્યક્તિ શું કહેવા માગે છે, તે એને ખબર પડી જાય તો પછી એ લાંબી પળોજણમાં પડતો નથી. જ્યારે સ્ત્રીઓને વાતના મર્મ કરતાં વિગતોમાં વધારે રસ હોય છે. અને તેમની તર્કશક્તિ પુરૂષો કરતાં ઓછી હોવાથી વાતનો મર્મ મગજમાં ઉતારતા વાર લાગે છે. તે જેટલી ઝડપથી સામેની વ્યક્તિના ઈરાદાઓ કળી શકે છે, એટલી ઝડપથી તેના વિચારોનું અર્થઘટન નથી કરી શકતી. માટે જ કોઈ એને કેવી નજરે જુએ છે તે એક જ સેકન્ડમાં કળી જતી સ્ત્રી જોક્સમાં ટ્યુબલાઈટ થાય પછી હસે એવું બનવું સામાન્ય છે ! આ ઉપરાંત પુરૂષોનું મગજ વિગતોનું ઝડપી અર્ધઘટન કરતું હોવાથી અઘ્ધરતાલ સાંભળેલી વાત પણ તેના માટે પૂરતી છે એવું તે માનતો હોય છે અને પરિણામે તે ઘ્યાનથી સાંભળતો નથી. પરંતુ તેની આ ખામીને લઈને ક્યારેક તે ઘણી ભૂલો કરી બેસે એવું પણ બને. આ જ કારણોસર સાંભળવાના વ્યવસાય જેવા કે દુભાષિયા (Interpreter), ગ્રાહકલક્ષી સેવાઓ (Customer service centre), વગેરેમાં સ્ત્રીઓ વઘુ કાર્યદક્ષ સાબિત થાય છે.

પુરૂષો સ્ત્રીઓની વાત ખાસ ઓછી સાંભળે છે, એની પાછળ અન્ય કારણો પણ જવાબદાર ગણી શકાય તેમ છે. પુરૂષોને મુદ્દાસર (to the point) વાતોમાં રસ હોય છે, જ્યારે સ્ત્રીઓની લંબાણપૂર્વકની વાતો કરવાની ટેવ હોય છે. સ્ત્રીની આ લાંબી વાતોમાં પુરૂષને મર્મ પકડાઈ જાય તો બાકીની વાત સાંભળી ના સાંભળી કરવાની તેની સ્વભાવગત્ આદત છે. પુરૂષોના આવા અભિગમથી સ્ત્રીને એમ થાય છે કે એણે બરાબર સાંભળ્યું નથી અને પરિણામે એકની એક વાત બે-ત્રણવાર કહેવાની લાલચ તે રોકી શકતી નથી. સ્ત્રીઓની આ આદતથી પુરૂષ સહજ રીતે જ ઓછું ઘ્યાન આપતો થઈ જાય છે. કારણ કે એને ખબર હોય છે કે ટીવી ન્યૂઝની જેમ વારંવાર રીપીટ થવાની જ છે! આ તો આંધળે બહેરું કુટાય તેવી વાત થઈ. પુરૂષ બરાબર સાંભળે તે ચોક્કસ કરવા સ્ત્રી એકની એક વાત એક કરતા વધારે વાર કરે છે અને પુરૂષ સ્ત્રીની વાત પાછી ફરી ફરીને થવાની જ છે એ ગણતરીએ ઘ્યાનપૂર્વક સાંભળવાની ચેષ્ટા કરતો નથી! આ વિસંગતતામાંથી ઉત્પન્ન થતા ઘર્ષણને ટાળવા સ્ત્રીઓએ પુરૂષોની સાથે મુદ્દાસર અને સ્પષ્ટ વાત કરવાનો અભિગમ અપનાવવો પડશે. એકવાર આ રીતે વાત થઈ ગઈ પછી તે ફરીથી નહીં જ કરવાની એવી આદત પાડવી પડશે. પુરૂષોએ એ સમજવું પડશે કે સ્ત્રીઓને માત્ર મર્મ કહેવામાં રસ નથી પરંતુ સંપૂર્ણ વિગત આપવામાં રસ છે, માટે જ તેની આખી વાત સાંભળવાની ધીરજ કેળવવી પડશે. જો તમે એની વાત ધીરજથી સાંભળી છે એવું તેને લાગશે તો તે એકની એક વાત વારંવાર નહીં કરે તે નક્કી છે.

પૂર્ણવિરામ: સ્ત્રીઓની જેટલી ઝડપથી જીભ ચાલે છે તેટલી ઝડપથી મગજ નથી ચાલતું અને પુરુષોનું જેટલી ઝડપથી મગજ ચાલે છે તેટલી ઝડપથી તેની જીભ નથી ચાલતી !! 

book

 

Tags: , , , , ,

દરેક વ્યક્તિ આપણે ઈચ્છીએ ત્યારે પોતાના બધા જ કામ મુકીને કનેક્ટ થવા બંધાયેલી નથી, ફરજીયાત કનેક્ટ થવાનું કે કનેક્ટેડ રહેવાનું એક જબરદસ્ત દબાણ હોય છે!

spread a thought Tari ane mari vaat

‘સર, વાત કરી લો’ કન્સલ્ટેશન દરમ્યાન વાગતા મોબાઈલને હું સાયલન્ટ કરતો હતો ત્યાં મારા ક્લાયન્ટે મને કહ્યું. મેં મોબાઈલની રીંગને અવગણીને વાત ચાલુ રાખવાનો પ્રયત્ન કર્યો. પરંતુ, હંમેશા બનતું હોય છે એમ ઉપરાઉપરી એકીશ્વાશે સામેથી રીંગ ઉપર રીંગ ઠોકવાની ચાલુ જ રહી. આપણે ત્યાં એક મોટો વર્ગ એવો છે કે જેને આવા સમયે સંભળાતો રેકોર્ડેડ અવાજ, જે તમને થોડા સમય બાદ ફોન કરવાનું કહે છે તે, સમજાતો નથી અને એ ઉપરાઉપરી રીંગ માર્યે જાય છે. કદાચ આવી વ્યક્તિઓને ડોક્ટર અને ટેલીફોન ઓપરેટર વચ્ચે ભેદ હોય તેવી સામાન્ય સમજ નહીં હોય એટલે તરત જ ફોન ઉપડે તેવી અપેક્ષાઓ રાખતા હશે ! એમની ઉપરાઉપરી રીંગથી કંટાળીને તમે તમારું કામ પડતું મુકીને મોબાઈલ ઉપાડો તો ‘ક્યારનો ફોન કરું છું’ એમ કહીને કેટલાક તો પોતાની પાસે આવી સામાન્ય અક્કલ નથી એનો પરિચય પણ આપે. એનાથી પણ વધુ મૂર્ખાઈભરી હરકત તો એ હોય છે કે ડોક્ટર સાવ નવરા, એના જ મોબાઈલની રાહ જોઇને જ બેઠા હોય એમ, તેમની અનુકુળતા જાણ્યા-પૂછ્યા વગર પોતાની કથા ચાલુ કરી દેવાની. હમણાં જ એક લગ્ન સમારંભમાં હાથમાં જમવાની ડીશ અને મોબાઈલ ઉપર સાહેબ કો’કના ઝાડા મટાડી રહ્યા’તા! આ તો ગઈકાલે જ બનેલી ઘટના હતી એટલે ખાલી ઉદાહરણ તરીકે આપી, બાકી આવી તો અનેક ચિત્ર-વિચિત્ર પરિસ્થિતિઓમાં મોબાઈલ અટેન્ડ કરતા ડોકટરોને જોયા છે. જેમાં, ખભા અને કાન વચ્ચે મોબાઈલ દબાવીને પેશાબ કરતા કરતા ટેલીફોનીક કન્સલ્ટેશન કરતા ડોકટરો પણ આવી ગયા!! અને મહત્વની વાત એ છે કે આમાંથી માંડ બે ટકા ફોન પણ મેડીકલ ઈમરજન્સીના નથી હોતા, દાનત માત્ર સમય-પૈસા બચાવવાની કે ફુરસદની હોય છે, પૂછી જોજો કોઈપણ ડોક્ટરને! ઘણા ડોકટરો આ કારણોસર પોતાના મોબાઈલ નંબર આપતા અચકાતા હોય છે અથવા ચાલુ કન્સલ્ટેશન દરમ્યાન મોબાઈલ બહાર અટેન્ડન્ટ કે આસીસ્ટન્ટને આપી રાખતા હોય છે.

આમ તો આ વર્ષોથી ચાલી આવતી સમસ્યા છે પરંતુ આજે પેન ઉપર આવવા પાછળ એક કારણ છે. પહેલી જાન્યુઆરીથી ફ્રાન્સમાં એક રોજગાર કાયદો અસ્તિત્વમાં આવ્યો છે – ‘રાઈટ ટુ ડિસ્કનેક્ટ’! ફ્રેંચ વર્કર્સ કોર્ટમાં પોતાની તરફેણમાં આ અંગેનો કેસ જીતી ગયા છે. આ કાયદા અંતર્ગત તેમને કામના કલાકો સિવાય પોતાના મોબાઈલ ફોન બંધ કરવાની કે સંપર્કમાં ના રહેવાની છુટ્ટી મળશે. તેમની અપીલ હતી કે કામના કલાકો પછી પણ તેમના મોબાઈલ ચાલુ રહેવાને કારણે તે સતત તણાવમાં રહેતા હતા, અનિદ્રાથી પીડાતા હતા અને તેમના સંબંધોમાં વણજોઈતી સમસ્યાઓ ઉભી થતી હતી. કોર્ટે આ બધીજ વાત માન્ય રાખી અને તેમને નોકરીના સમય સિવાય સંપર્કમાં ના રહેવાની છૂટ આપી. જે લોકો ખરેખર આ બાબતથી ત્રસ્ત હશે તે ખુશ થશે પરંતુ ‘ઓફીસીઅલ’ના બહાને આડે-અવળે લટકેલા રહેનારા નાખુશ થાય એ પણ શક્ય છે.

‘રાઈટ ટુ ડિસ્કનેક્ટ’ – વાત બહુ મહત્વની છે, માત્ર નોકરીઆત માટે નહીં બધા જ માટે! સતત કનેક્ટેડ રહેવાને કારણે અગાઉ ક્યારેય નહતા અથવા ભાગ્યે જ હતા એવા પ્રશ્નો રોજીંદા બની રહ્યા છે. મેં શરૂઆત તો ડોકટરોને લગતી સમસ્યાથી કરી પરંતુ આ સમસ્યા દરેકને નડે છે. મોબાઈલની રીંગ વાગે, મેસેજ આવે કે નોટીફીકેશન ટોન રણકે – મગજ બધુજ કામ મુકીને મોબાઈલમાં અટકી જાય. મોબાઈલ હાથમાં ઉઠાવો કે ના ઉઠાવો મગજનો એક ખૂણો એની સાથે જોડાઈ જાય અને સામેવાળો ઉપરાઉપરી રીંગ મારીને કે મેસેજ કરીને એ ખૂણો એક્ટીવ જ રાખે! ગમે તેવા સંજોગોમાં ફોન ઉપાડવાનું દબાણ અને ના ઉપાડો ત્યાં સુધી વારંવાર રીંગ દબાણ કરે (આવા સંજોગોમાં ત્રીસ-ચાલીસ મિસકોલ મારનારા વિરલાઓ છે!) અથવા તમારી ફુરસદે જવાબ આપો તો ફોન કેમ ના ઉપાડ્યોનું સામેવાળાને ગળે ઉતરે તેવો જવાબ આપવાનું દબાણ, ખાસ કરીને પ્રેમ-સંબંધોમાં! ચેટનો તરત જ જવાબ આપવાનો અને ના આપો તો ‘ક્વેશ્ચન માર્ક’ના ઢગલા આવે! એમાં’ય જો ઓનલાઈન હોવ તો ગમે તેવું અગત્યનું કામ મુકીને પણ સામેવાળાને એટેન્ડ કરી લેવા પડે નહીંતર… જેવો જેનો સામેવાળો કે સામેવાળી! ફરજીયાત કનેક્ટ થવાનું કે કનેક્ટેડ રહેવાનું એક જબરદસ્ત દબાણ હોય છે, અલબત્ત દેખીતું ના હોય તો પણ સુષુપ્ત રીતે તો ચોક્કસ હોય છે જ અને આ કારણે જ મોટાભાગની વ્યક્તિઓ તેમનો ફોન સ્વીચ-ઓફ કરતા ખચકાતી હોય છે. આ બધી વાતો તમે સ્વીકારો કે ના સ્વીકારો એ તમારા વ્યક્તિત્વ ઉપર આધારિત છે પરંતુ આજના સમયની આ વાસ્તવિકતા છે. માટે જ, ‘ફોમો’(ફીઅર ઓફ મિસિંગ આઉટ-દેશી ભાષામાં ‘રહી જઈશું’), ‘નોમો ફોબિયા’(મોબાઈલ નેટવર્ક ના હોવાનો કે મોબાઈલ વગરના થઇ જવાનો ડર) વગેરે માનસિક સમસ્યાઓ જન્મ લઇ ચુકી છે. અરે આ ગાંડપણ ત્યાં સુધી પહોંચ્યું છે કે ‘ડ્રોસ્માર્ટોફોબિયા’ એટલે ટોઇલેટના ટબમાં તમારો સ્માર્ટફોન પડી જવાનો ડર – જેવા ફોબિયા આ લીસ્ટમાં ઉમેરાઈ રહ્યા છે. મને તો પ્રશ્ન એ થાય છે કે મોબાઈલ લઈને ટોઇલેટમાં જવું જ શું કામ જોઈએ?! પણ, જનારો મોટો વર્ગ છે, કાળા-ધોળા બધા કામ માટે!

દુનિયાભરના મનોચિકિત્સકો એકમત છે કે મોબાઈલના કારણે થઇ રહેલી માનસિક સમસ્યાઓ, સંબંધોને લગતા પ્રશ્નો અને માનસિક તણાવ આવનારા વર્ષોમાં ભયંકર સ્વાસ્થ્ય-સંબંધી પ્રશ્નો ઉભા કરશે. સમજવાનું મોબાઇલે કે મોબાઈલ સેવા આપનારી કંપનીઓએ નથી, આપણે બધાએ છે! ‘રાઈટ ટુ ડિસ્કનેક્ટ’ – માત્ર એમ્પ્લોયરે આપવાની વાત નથી, આપણે બધાએ પોતાની જાતને અને અન્ય લોકોને આપવાની વાત છે. દરેક વ્યક્તિ આપણે ઈચ્છીએ ત્યારે પોતાના બધા જ કામ મુકીને કનેક્ટ થવા બંધાયેલી નથી. બસ, આટલી સ્વતંત્રતા સામેવાળી વ્યક્તિને આપી શકીએ તો પણ ઘણું બધું દબાણ સંબંધોમાં ઓછું કરી શકાય. તમને તમારા વ્યક્તિ અને સંબંધમાં એટલો વિશ્વાસ હોવો જોઈએ કે જેવું શક્ય બનશે એવું તરત એ તમારી સાથે કનેક્ટ થશે જ. હા, જ્યાં તમે તમારી જરૂરીયાત માટે કનેક્ટ થવા ઈચ્છતા હોવ ત્યાં એકવાર ફોન ના ઉપડ્યો કે મેસેજનો તરત જવાબ ના મળ્યો તો રઘવાયા થઇ જવાને બદલે થોડો સમય રાહ જોવાનું રાખો, તમારો અને સામેવાળાનો તણાવ ઓછો થશે, કોમ્યુનિકેશન વધારે અસરકારક બનશે.

પૂર્ણવિરામ: ઓનલાઈન વ્યક્તિ કેટલીવારમાં તમારી ચેટનો જવાબ આપે છે તેના ઉપર તમે તમારું મહત્વ મૂલવતા હોવ તો તમે સંબંધોમાં સ્વતંત્રતા આપવામાં કાચા પડવાના તે નક્કી !

Tari ane mari vaat

happyminds_logo1

 

Tags: , , , ,

Online cheating always collects emotional-toll, offline ☺️

‘We have never met each other, it’s only through net we have been in a relationship. How can you call this cheating?!’

I don’t think any partner would like to buy this argument, whether you cheat actually or virtually, betrayal is in real time. Online cheating always collects emotional-toll, offline ☺️

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , ,

‘અભાવ – અછત’ની વચ્ચે ઉછરેલા અને ‘પુષ્કળ’ની વચ્ચે ઉછરેલા બાળકોની સફળતાની ભૂખમાં આસમાન-જમીનનું અંતર હોય છે!

spread a thought Tari ane mari vaat

‘અભાવ – અછત’ની વચ્ચે ઉછરેલા અને ‘પુષ્કળ’ની વચ્ચે ઉછરેલા બાળકોની સફળતાની ભૂખમાં આસમાન-જમીનનું અંતર હોય છે!

તમને આ કોલમમાં વાર્તા કહ્યે ઘણો સમય થઇ ગયો, ચાલો આજે એક વાર્તા કહું.

નરેશ અને પરેશ, બે મિત્રોએ બાજુબાજુમાં બંગલા લીધા. બંનેએ નક્કી કર્યું કે તેમની વચ્ચે દિવાલ કરવાને બદલે પોતપોતાની બાજુ ક્યારો બનાવીને અમુક છોડ વાવશે અને છોડની બે લાઈન દિવાલની ગરજ સારશે. જેથી, સીમા પણ રહેશે અને ખુલ્લાપણાનો અહેસાસ પણ થશે. બંનેએ પોતપોતાની બાજુ એક સરખા છોડવા રોપ્યા અને તેની સંભાળ લેવા માંડ્યા. નરેશ ટેક્નોલોજીનો માણસ એટલે નેટ ઉપર ખણખોદ કરીને ઉત્તમ પ્રકારનું ખાતર મંગાવ્યું, પુષ્કળ પાણી મળી રહે એવી વ્યવસ્થા કરી અને સવાર-સાંજ તેની માવજત કરવા માંડી. બીજી બાજુ, રોજિંદી ભાગદોડમાં પરેશ એટલો સમય ના ફાળવી શક્યો, ખાતર પણ માપનું અને પાણી સવારે આપી શકે તો ક્યારે સાંજે. થોડા જ સમયમાં નરેશના છોડ મોટા અને લીલાછમ થઇ ગયા અને પરેશના છોડ પ્રમાણમાં નાના અને આછા રહ્યા. એક રાત્રે એવું બન્યું કે જોરદાર વંટોળિયા સાથે વરસાદ આવ્યો અને બંનેએ સવારે ઉઠીને જોયું તો નરેશના મોટાભાગના છોડ મૂળિયાં સહીત ઉખડી ગયા હતા, જયારે પરેશના છોડની લાઈન અકબંધ ઉભી હતી! પોતે ઉત્તમ ખાતર અને પુષ્કળ પાણી આપીને લીલાછમ છોડ ઉછેર્યા પછી આવું કેમ થયું તે વિચારે નરેશ મૂંઝાઈ ગયો, પોતાની મૂંઝવણ તેણે પરેશને કહી અને બંને તેનો જવાબ મેળવવા એક માળી પાસે પહોંચી ગયા. માળીએ બંનેની માવજત અંગેની વાત સાંભળીને અભિપ્રાય આપ્યો, તેણે નરેશને કહ્યું કે તેણે છોડને ટકી રહેવા માટેની જરૂરિયાત કરતા ઘણું વધુ ખાતર-પાણી-માવજત આપી છે એટલે તેના છોડ લીલાછમ તો થયા પરંતુ એ માટે એને પોતાના મૂળિયાં ફેલાવવા કે લાંબા નથી કરવા પડ્યા, એને બધું તેણે તૈયાર આપી જ દીધું હતું. જયારે, પરેશે છોડવા ટકી રહે એટલી જ માવજત કરી, ક્યારેક પૂરતું ખાતર-પૂરતું પાણી અને ક્યારેક અપૂરતું, સરવાળે છોડને પોતાના પોષણની વધારાની જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા પોતાના મૂળિયાં ઊંડે સુધી લઇ જવા પડ્યા, ફેલાવવા પડ્યા. હવે તમે જ વિચારો, કે વરસાદને કારણે જમીન પોચી પડી જાય અને જબરદસ્ત પવન ફૂંકાય ત્યારે ટૂંકા અને ઓછા ફેલાયેલા મૂળવાળા છોડ આસાનીથી ઉખડી જાય જયારે, ઊંડા અને ફેલાયેલા મૂળિયાં ધરાવતા છોડ અડીખમ રહે!!

************

વાત છોડની હોય કે સંતાનની, ડાહપણ આ જ લાગુ પડે છે. ‘અભાવ – અછત’ની વચ્ચે ઉછરેલા અને ‘પુષ્કળ’ની વચ્ચે ઉછરેલા બાળકોની સફળતાની ભૂખમાં આસમાન-જમીનનું અંતર હોય છે. અનેક ઉદાહરણો અને જૂજ અપવાદો આપણી આસપાસ જ મળશે, બહુ લાંબા થવાની જરૂર નથી. અભાવ અને અપૂરતી સગવડો વચ્ચે આંખો ફાટી જાય તેવા પરિણામો લાવતા અનેક કિસ્સાઓ આપણે અવારનવાર જોતા રહીએ છીએ. યુનિવર્સીટીના ટોપર્સ ક્યારે’ય ડોનેશનની સીટ પર આવેલા નથી હોતા, અલબત્ત ‘મેડિકલ’ આ બાબતમાં અપવાદરૂપ છે અને તેનું કારણ તમે જાણતા હોવ તો ભલે!!

હવે આપણી કમનસીબીની વાત, આજનો સામાન્યમાં સામાન્ય માણસ, સંતાનોને આપવાની સગવડો અને સાધનોનો સવાલ છે ત્યાં સુધી, ‘પુષ્કળ’ અને ‘અતિરેક’માં જીવે છે. પોતાની જીવનશૈલી કે આર્થિક સ્થિતિ ગમે તેવી હોય પણ સંતાનોને શ્રેષ્ઠ, ગજા બહારનું અને જરૂર કરતા ઘણું વધારે આપવાનું, તે પણ રાહ જોવડાવ્યા વગર અને માંગ્યા વગર! સરવાળે આપણા સંતાનો ફૂલ-ફટાક ફેશનેબલ, બ્રાન્ડથી લદાયેલા, ટેનોલોજીથી ઘેરાયેલા, બહારથી લીલાછમ, નરેશના છોડ જેવા, પરંતુ જીવનમાં નાની મુસીબતો,અડચણો કે અસફળતાનો પવન ફૂંકાય એમાં મૂળ સહિત ઉખડી જાય! યુવાનોમાં હતાશા-ડિપ્રેશન, વ્યસનો, આત્મહત્યા, ગુનાખોરી વગેરેના વધી રહેલા કિસ્સાઓ મારી આ વાતનું પ્રમાણ છે. આપણા બાળકોની પરિસ્થિતિઓ કે નાની-મોટી મુશ્કેલીઓ સામે લડવાની ક્ષમતા ઘટી રહી છે, તે ઝડપથી નાસીપાસ થઇ જાય છે. તેમને વ્યક્તિ,વ્યસનો કે ટેક્નોલોજીના સતત આધારની જરૂર રહે છે! બાળકોને ઉત્તમ સગવડો-સાધનોને સ્થાને તમારું ‘ઉત્તમ’ આપો, સમય-સંસ્કાર-સ્નેહ-સહકાર-સાથ વગેરે. તેમનું વ્યક્તિત્વ ખોખલું કે બોદું નહીં રહે, ગમે તેવી વિપરીત પરિસ્થિતિઓમાં તે ટકી રહે એવા ઘડતર માટે આ અનિવાર્ય બાબતો છે. આપણા સંતાનને શ્રેષ્ઠતમ આપવાની આપણી ઈચ્છા હોય તેમાં કઈં ખોટું નથી પરંતુ આ ઈચ્છા વિવેકપૂર્વકની હોવી ખુબ જરૂરી છે. સગવડો અને સાધનોથી એને એટલું પણ પરવશ ના બનાવો કે જયારે પડકાર સામે આવીને ઉભો રહે ત્યારે એ સંતુલન પણ ખોઈ બેસે!

મેં ઘણા માં-બાપો એવા જોયા છે કે સંતાનના ઘરે સંતાન આવી ગયા હોય તેમ છતાં તેને ‘કમ્ફર્ટ-ઝોન’માંથી બહાર ના આવવા દીધા હોય. આવા ઘણા યુવાનોને નાની નાની વિષમતાઓમાં કે વિકટ પરિસ્થિતિઓમાં આંતરિક હિંમત, આત્મવિશ્વાસ કે માનસિક સંતુલન ગુમાવી દેતા મેં જોયા છે. આપણે સંતાનને તેની આંગળી પકડીને ચાલતા શીખવવું પડે છે તેની ના નહીં, પરંતુ એ જ આંગળી ક્યારે છોડવી તે ડાહપણ આપણી પાસે હોવું જોઈએ. હમણાં બે દિવસ પહેલા જ મેં જોયેલી એક નાનકડી ઘટના કહું. મારા રૂમની બારીની પાળી ઉપર લગભગ તાજું જન્મેલું પંખીનું બચ્ચું બેઠું હતું. હું એને જોતો હતો ત્યાં એની માં આવી અને બચ્ચાએ ચાંચ પહોળી કરીને અવાજ કરવા માંડ્યો. મને થયું કે હમણાં એના મોઢામાં એની માં કઈંક ખાવાનું મુકશે. પણ, બન્યું એવું કે માં એ પોતાની ચાંચ એના મોંમાં મૂકી, બચ્ચાએ ખોરાકની આશાએ પોતાની ચાંચ બંધ કરી કે માંએ એને થોડું આગળ ખેંચ્યું! બચ્ચાએ તરત એની ચાંચ ખોલી કાઢી,માં ઉડી ગઈ અને બચ્ચું થોડું આગળ ઢસડાઈ આવ્યું. થોડી જ વાર પછી માં પાછી આવી અને પાછો એ જ ક્રમ, બચ્ચું ઓર આગળ આવ્યું. એમ કરતા કરતા બચ્ચું પાળીની કિનારીએ પહોંચી ગયુ, મને થયું કે હવે જો એની માં એને ખેંચશે તો નક્કી એ નીચે પડીને મરી જશે. મારી કુતુહલતા ચરમસીમાએ હતી ત્યાં એની માં પાછી આવી, મારા ધબકારા વધે એ પહેલા તો તેણે બચ્ચાને ખેંચ્યું, બચ્ચું ગબડતાંની સાથે પાંખો ફફડાવતું ઉડી ગયું અને પછી મારા ધબકારા વધ્યા, વાહ રે કુદરત!! સંતાનોને વિષમતાઓ કે વિકટ પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરતા માં-બાપે જ શીખવવું પડે છે, એ માટે થોડા કાઠા થવું પડે તો ભલે!

પૂર્ણવિરામ:

સંતાનોને ઉડવા માટે સ્વતંત્રતાનું આકાશ અને સવલતોની પાંખો આપતા પહેલા હૈયામાં ઉડવાની હિંમત અને મનમાં સફળતાની ભૂખ જગાડવી પડે, તો જ તે ઉડશે, બાકી તો ખાલી ડાળો બદલ્યા કરશે!!

Connect me…

On Tweeter @hansalbhachech

On Instagram dr.hansal_bhachech

On Facebook Dr.HansalBhachech

 

 

 

Tags: , , , , , ,