Post Covid Version -ડૉ હંસલ ભચેચની વાર્તાલાપ શ્રેણી

એક વાત તો નક્કી છે કે લોકડાઉન અને કોવિડ પછી આપણે પહેલા જેવા નથી રહેવાના, ધીરે ધીરે આપણામાં ‘ન્યુ-નોર્મલ’ આકાર લઇ રહ્યું છે, બદલાવ આવી રહ્યો છે. સતત બદલાતી રહેતી દુનિયામાં આજે સમય એક મોટો બદલાવ લઈને આવ્યો છે, એમ કહોને કે માનવજાત માટે ‘અપગ્રેડ’ આવ્યું છે અને આપણે સૌએ આપણી જાતને અપડેટ કરવાની છે આપણા પોસ્ટ-કોવીડ વર્ઝનમાં… આપણા રોજિંદા જીવનમાં આવી રહેલા આ બદલાવોને સમાવવા માટે આપણે બદલાવાનું છે. આપણે જુદી જ સમજણ અને સંભાળ સાથે આપણી જાતને રિ-લોન્ચ કરવાની છે…

કોવીડ પછી આપણે વધુ ઘડાઈ જવાના અને આપણું અપગ્રેડેડ વર્ઝન લોન્ચ થવાનું!

તમે સતત હકારાત્મક રહીને જીવનના દરેક તબક્કે અડગ ના રહી શકો, તમારી આંતરિક ક્ષમતાઓના વિકાસ માટે નકારાત્મકતાનો સામનો કે અનુભવ કરવો પણ એટલો જ જરૂરી છે. જીવનની તડકી-છાંયડી જોઈને બેઠેલાઓ એટલી ઝડપથી માનસિક સંતુલન નથી ગુમાવતા. સાધન-સંપન્ન વ્યક્તિઓ જેટલી ઝડપથી હતાશા અનુભવે છે તેટલી ઝડપથી અભાવોની વચ્ચે જીવતી વ્યક્તિઓ હતાશા નથી અનુભવતી. વાસ્તવમાં તો અભાવને કારણે તેમની ઈચ્છાઓ વધુ પ્રબળ થાય છે અને પ્રેરણાનું રૂપ લે છે. જીવનના નાના-મોટા પડકારોનો સામનો કરવાથી તમારી અનુકૂલન શક્તિ અને સ્થિતિસ્થાપકતા વધે છે, તમે વળી શકો છો પણ બટકી નથી જતા, એક વ્યક્તિ તરીકે તમે વિશાળતા પામી શકો છો…

મુશ્કેલીઓને તકમાં ફેરવવાની આવડત ધરાવતા લોકો વિકટ સમયમાં તૂટી જવાને બદલે વધુ તાકાતથી પોતાને રી-લૉન્ચ કરતા હોય છે.

તક સાધવાની હકારાત્મક ફાવટ બધાને નથી હોતી, આ એ વ્યક્તિઓ છે જે મુશ્કેલીઓને અવસરમાં ફેરવવાની આવડત ધરાવતા હોય છે. મુશ્કેલીઓ કે ઉપાધિઓમાં હિંમત ગુમાવવાને બદલે તેને એક તકમાં તબદીલ કરવાની ક્ષમતા જે વ્યક્તિઓમાં હોય છે તે આવી પડેલી આપદામાં તૂટી જવાને બદલે વધુ તાકાતથી પોતાને રી-લૉન્ચ કરતા હોય છે. આ વ્યક્તિઓની સાઈકોલોજિકલ ઇમ્યુનીટી મજબૂત હોય છે. તમે આવી પડેલી વિકટ પરિસ્થિતિમાંથી આસાનીથી ‘બાઉન્સ બૅક’ કરવાની ક્ષમતા વિકસાવવા માંગતા હોવ તો હકારાત્મક કે સર્જનાત્મક દિશામાં તક સાધતા શીખવું પડશે.

સ્વસ્થ શતાયુઓની સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા ‘બ્લુ ઝોન’ના અભ્યાસનું તારણ – લાંબા અને આરોગ્યપ્રદ જીવનનું રહસ્ય સાયકોલોજીકલ ઈમ્યુનીટીમાં છે!

સવારે ઉઠતા સાથે જેમની પાસે ઉઠવાનું કારણ હોય તેમનું મન કાર્યરત રહેવાનું અને સરવાળે તેમનું મન બીમાર પડવા સામે લડવાનું, બીમારીનો મક્કમતાથી સામનો કરવાનું. કોઈપણ બીમારી દરમ્યાન ભાવનાત્મક આધાર-ઇમોશનલ સપોર્ટ બીજી કોઈપણ સારવાર કરતા વધુ અસરકારક હોય છે, જે તે બીમારીની મુખ્ય દવાઓ કરતા પણ! જે લોકોને ભાવનાત્મક આધાર ઉપલબ્ધ હોય તે લોકોની સાયકોલોજીકલ ઇમ્યુનીટી મજબૂત હોય છે. સાયકોલોજીકલ ઇમ્યુનીટી કદાચ તમને બીમાર પડતા રોકવામાં નિષ્ફળ જઈ શકે પરંતુ બીમારીમાંથી બેઠા કરવામાં નિષ્ફળ ભાગ્યે જ જશે.

વિચારો, ઘટનાઓ, સંજોગો, વાસ્તવિકતા વગેરે પચાવવાની તાકાત તમારી સાયકોલોજીકલ ઇમ્યુનીટી મજબૂત બનાવે છે!

તમારી આજુ-બાજુનું વાતાવરણ-પોષણ ગમે તેટલું સારું હોય, તમારી ફિઝિકલ ઇમ્યુનીટી ગમે તેટલી મજબૂત હોય પરંતુ જો તમારું મન ચિંતાગ્રસ્ત હોય, ભયમાં હોય કે તણાવમાં હોય તો તેની અસર તમારા સ્વાસ્થ્ય પર થયા વગર રહેતી નથી. તમારું પોષણ, ઇમ્યુનીટી બુસ્ટર્સ અને ફિઝિકલ ઇમ્યુનીટી બધું કોરાણે રહી જાય છે. સતત ચિંતાઓ, તણાવ, અજંપો વગેરે તમારા શરીરમાં હાનિકારક રસાયણો ઉત્પન્ન કરે કે મગજમાં ન્યુરો-કેમિકલ્સના લેવલમાં ગરબડ પેદા કરી દે ત્યારે બચાવમાં આ સાયકોલોજીકલ ઇમ્યુનીટી જ મદદમાં આવતી હોય છે.

પૃથ્વી પરના દરેક જીવ પાસે પોતાનો આગવો કુદરતી હીલિંગ પાવર હોય છે અને એમાં’ય મનુષ્ય પાસે તો ડબલ પાવર – ફિઝિકલ અને સાયકોલોજીકલ!

મજબૂત સાયકોલોજીકલ ઇમ્યુનીટી માટે સારી સંકલ્પ શક્તિ ગજબનું કામ કરે છે. જો તમે મજબૂત સંકલ્પ કરી શકતા હોવ અને તેને દ્રઢતાપૂર્વક વળગી રહી શકતા હોવ તો ગમે તેવી વિપરીત પરિસ્થિતિઓને પણ આસાનીથી પર પાડી દઈ શકો છો. ઘણીવાર વ્યક્તિઓ મુશ્કેલ સંજોગો, નુકસાન કે હકીકત પચાવી નથી શકતા અને સરવાળે નાસીપાસ થઇ જતા હોય છે, તૂટી જતા હોય છે. તંદુરસ્ત રહેવા માટે સારી પાચનશક્તિ હોવી જરૂરી છે અને હું કહું છું આ પાચનશક્તિ પણ બે પ્રકારની હોય છે, શારીરિક અને માનસિક! માનસિક પાચનશક્તિ – મેન્ટલ ડાયજેશન એટલે વિચારો, ઘટનાઓ, સંજોગો, વાસ્તવિકતા વગેરે પચાવવાની તાકાત! જો તમારી આ પાચનશક્તિ સારી હોય તો તમારું મન કોઈપણ બાબતનો સ્વીકાર સહજતાથી કરી શકે છે અને તમને ખબર જ હશે કે મનને મજબૂત બનાવતી કોઈપણ પ્રક્રિયાની શરૂઆત સ્વીકાર – એક્સેપ્ટન્સથી જ શરુ થતી હોય છે. આ સ્વીકૃતિ જ તમને ‘બાઉન્સ બેક’ થવા માટે પ્લેટફોર્મ પૂરું પડે છે.

કોઈપણ રોગ સામે બીમાર વ્યક્તિનું માત્ર શરીર નથી લડતું, મન પણ લડતું હોય છે!

આપણામાંથી મોટા ભાગના એ નહીં જાણતા હોય કે આ રોગપ્રતિકારક શક્તિ શારીરિક અને માનસિક એમ બે પ્રકારની હોય છે. કોઈપણ રોગ સામે બીમાર વ્યક્તિનું માત્ર શરીર નથી લડતું, મન પણ લડતું હોય છે. મહત્વની વાત એ છે કે મનની લડત શરીરની લડાઈને મજબૂતાઈ આપતી હોય છે, પરંતુ મન જો શસ્ત્રો હેઠા મૂકી દે ને તો શરીર તો જીતેલી બાજી પણ હારી જતું હોય છે! અનેક દાખલાઓ મળશે જ્યાં મનથી હારી ગયેલાઓએ સારવારની સફળતાની ફિનિશિંગ લાઈન ઉપર દમ તોડી દીધો હોય!