RSS

Tag Archives: Handeling teenagers

ટીનએજર્સની ક્ષમતાને એકવાર પણ પ્રોત્સાહિત નહીં કરો તો ચાલશે પરંતુ એમની નબળાઈની ટીકા કરતા પહેલા સો વાર વિચારવું પડે!

ટોરંટોથી ન્યુયોર્ક જતા, યુએસની ઇમિગ્રેશન લોન્જમાં મુકેલા કિઓસ્કને સમજવા એક યુવક મથામણ કરી રહ્યો હતો. દેખીતી રીતે ભારતીય જણાતા તે યુવકની કદાચ પ્રકારના આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ સાથે પહેલી મુલાકાત હશે અને એને સમજવાની ગડમથલમાં તે વાર લગાડી રહ્યો હતો. ત્યારે દૂર ઉભેલું એક ગુજરાતી યુગલ કોણ જાણે કેમ, પણ અધીરાઈથી છલોછલ હતું, તેમની અંદરઅંદરની વાતચીતમાં, યુવક દ્વારા થઇ રહેલા વિલંબની અકળામણનો બળાપો મારા કાને પડ્યોકેવા કેવા દેશીઓ અહીં ઘુસી ગયા છે?!’

ત્યાં લોકોને મદદ કરવા આસપાસ આંટા મારતો રહેતો એક મદદનીશ તેની પાસે આવી પહોંચ્યો અને કહ્યુંકદાચ તું દેશમાં અને પ્રકારની સિસ્ટમમાં નવો લાગુ છું. ચિંતા ના કર ધીરે ધીરે ફાવી જશે. લાવ તને મદદ કરું’ (‘ઈટ લુક્સ યુ આર ન્યુ ટુ કન્ટ્રી એન્ડ ધીસ ટાઈપ ઓફ સિસ્ટમ. ડોન્ટ વરી, ગ્રેજ્યુઅલી યુ વીલ યુઝ ટુ. લેટ મી હેલ્પ યુ’). પછી એણે પોતાની જાતે કંઈપણ કરવાને બદલે સૂચનાઓ આપીને યુવક પાસે બધું કરાવ્યું. યુવકે એને થેન્ક યુ કહ્યું ત્યારે યુવકની આંખમાં એમ્પાવર્મેન્ટની એક ચમક હતી.

એમ્પાવર્મેન્ટ’ – એક્ઝેટલી વાત હું કરતો હતો ટોરંટોમાં શબ્દપ્રાર્થનાના ચેતનાબેન સાથે, મોટાભાગના માતાપિતા બાળકોને સાચા અર્થમાં એમ્પાવર્ડ કરવાને બદલે જજ કરતા રહેતા હોય છે, ટીકા કરતા રહેતા હોય છે અથવા પોતે નિર્ણયો લઈને એમનું દરેક કામ કરી આપતા હોય છે. સરવાળે, સંતાન સ્વતંત્રતાની ઉંમરમાં પણ આત્મનિર્ભર બનવાને બદલે પરાધીન કે પરવશ રહેવાનું! પેલા યુગલે યુવકની નબળાઈ જજ કરીને પોતાનો અભિપ્રાય આપી દીધો, જયારે મદદનીશે યુવકની નબળાઈની સાથે સાથે શીખવાની ધગશને પારખીને માર્ગદર્શન દ્વારા પ્રોત્સાહિત કરી દીધો. વિચારી જુઓ, જો યુવકને પેલા યુગલની ટિપ્પણી સંભળાઈ હોત તો તેના આત્મવિશ્વાસને કેવો અને કેટલો ધક્કો લાગ્યો હોત?!  મેં ગયા સપ્તાહે કોલમમાં વાત કરી હતી તે, પોતાની અંદર બેઠેલા ટીકાકારે(ઇન્ટર્નલ ક્રિટીક) એને છોડ્યો હોત ?!

તો મારી સાક્ષીમાં બનેલી નાનકડી ઘટના ટાંકીને એક ઉદાહરણ આપ્યું, બાકી મારે તો વાત મોટી અને લાંબી કરવી છે. માતાપિતા, શિક્ષકો કે અન્ય મહત્વની વ્યક્તિઓ જયારે કિશોરો કે યુવકોની નબળાઈઓને તેમની ક્ષમતાઓથી રચનાત્મક રૂપ આપવામાં નિષ્ફળ જાય છે ત્યારે તે લોકો પોતાની જાત પરત્વે સંદેહ (સેલ્ફડાઉટ) રાખતા થાય છે. વાસ્તવમાં તો જયારે બાળકોને તેમની નબળાઈઓ માટે ટીકા કરવામાં આવે છે ત્યારે તેમની અંદરનો ટીકાકારઇન્ટરનલ ક્રિટીક મજબૂત બનતો જાય છે. પરિણામ આવે છે કે સંતાન, ખાસ કરીને કિશોરવયનું સંતાન, લાગણીઓના પ્રશ્નોથી પીડાવા માંડે છે. પ્રશ્નો સાથે સંકળાયેલી લાગણીઓ નકારાત્મકતાથી છલોછલ હોય છે. નકારાત્મક લાગણીઓ ક્યાંક તો તે પોતાની અંદર ધરબી રાખે છે અને ક્યાંક તો બહાર વર્તનમાં ઠાલવે છે! નકારાત્મક લાગણીઓ અંદર તરફ વળે ત્યારે વ્યક્તિત્વ, વર્તન કે વ્યવહારમાં આત્મવિશ્વાસની ઉણપ, જાત પરત્વે સંદેહ અને તેને કારણે વણજોઈતી ચોકસાઈ, અપરાધભાવગીલ્ટ, ઉચાટ, હતાશા વગેરે જોવા મળે છે. જયારે લાગણીઓ બહાર ઠલવાય ત્યારે વ્યક્તિત્વ, વર્તન કે વ્યવહારમાં ગુસ્સો, આક્રોશ, ભાગેડુવૃત્તિ, લાસરિયાપણું વગેરે સામાન્ય હોય છે. નકારાત્મક લાગણીઓ અંદર તરફ વળે કે બહાર તરફ, વ્યક્તિત્વ ઉપર અવળી અસરો જરૂર પેદા કરે છે અને તે અસરો વર્તનવ્યવહારમાં અચૂક દેખા દે છે. સરવાળે પરિણામ આવે છે કે સંતાન હંમેશા તેની ક્ષમતા કે આવડતના પ્રમાણમાં ઘણું ઓછું પ્રાપ્ત કરતુ હોય છે.

સંતાનોની કિશોરાવસ્થા જીવનની સૌથી સંવેદનશીલ અવસ્થા છે. અવસ્થા દરમ્યાન તેમની સાચી કે ખોટી દરેક ટીકાઓ પરત્વે તે અતિસંવેદનશીલ હોય છે. એક સમયે તમે એમની ક્ષમતાને પ્રોત્સાહિત નહીં કરો તો ચાલશે પરંતુ એમની નબળાઈઓની ટીકા કરતા ફરશો તો તેની દૂરગામી અસરો માટે તૈયારી રાખવી પડશે. દરેક વ્યક્તિમાં કોકને કો નબળાઈઓ તો હોવાની પરંતુ એની વારંવાર ટીકાઓ જે તે વ્યક્તિમાં પોતાની લાયકાત અંગે સંદેહ ઉભો કરે છે. મારી વાતનો મતલબ નથી કે ટીનએજર્સનું તેમની નબળાઈઓ તરફ ધ્યાન ના દોરવું કે જરૂરી એવી ટીકા પણ ના કરવી. ખરેખર તો કહેવું છે કે દરેક માતાપિતાએ પોતાના વ્યવહાર થકી ટીનએજ સંતાનોમાં એવી સમજણ ઉભી કરવી જોઈએ કે તેમની લાયકાત કે તેમનું મૂલ્ય (સેલ્ફવર્થ) કોઈપણ બાબતમાં તેમના દેખાવ એટલે કે પરફોર્મન્સ ઉપર આધારિત નથી. કમનસીબે આપણે ત્યાં આનાથી બિલકુલ ઊંધું છે, જો સંતાન અભ્યાસમાં (કે બીજી કોઈપણ બાબતમાં) સારો દેખાવ નથી કરી શકતું તો તે નકામું કે વર્થલેસ છે એવી રીતે તેની સાથે વ્યવહાર થાય છે! પરિણામ આવે છે કે તે પોતાની લાયકાત કે સ્વમૂલ્ય (સેલ્ફવર્થ)ને ઓછી આંકતુ થાય છે અને સરવાળે, પોતાની જાતને તે સ્વીકારી શકતું નથી, તેનું સ્વાભિમાન તળિયે બેસી જાય છે. વાસ્તવમાં દરેક માતાપિતાએ સંતાનને પોતે સ્ટ્રેન્થ અને વીકનેસ એમ બંને પાસા ધરાવતી વ્યક્તિ છે એવું સ્વીકારતા શીખવવું જોઈએ. જો તે પોતાની જાતને સાચા અર્થમાં સ્વીકારી શકશે તો તેની આડપેદાશ રૂપે પોતાની જાતને બદલતા અને વધુ મૂલ્યવાન બનાવતા પણ શીખશે. પોતાની નબળાઈઓ પ્રત્યે જાગૃત થઈને તેને સાનુકૂળ સંયોગમાં બદલતા પણ શીખશે.

પૂર્ણવિરામ:

તમારું અસ્તિત્વ જ મૂલ્યવાન છે, આવડત અને નબળાઈ ઉપર તેનું મૂલ્ય આંકવું એ મૂર્ખાઓનું કામ છે!

Tari ane mari vaat

Advertisements
 

Tags: , , , , , , , , ,

આપણા દરેકની અંદર એક ટીકાકાર બેઠેલો છે જે આપણી નિષ્ફળતાઓ અને નબળાઈઓ ઉપર હાઈલાઈટર ઘસતો રહે છે!

એને જુડો શીખવું હતું, પોતાનો ડાબો હાથ એક અકસ્માતમાં ગુમાવ્યા પછી પણ એના મગજમાં જીદ હતી કે એને જુડો શીખવું છે! વાત જાપાનના એક દસ વર્ષના છોકરાની છે. એની મમતના જવાબમાં એનો ભેટો એક વૃદ્ધ જુડો માસ્ટર સાથે થઇ ગયો. અભ્યાસ શરુ થયો અને છોકરો એની કુશળતા બતાવવા માંડ્યો. પરંતુ, એક વાત એને અકળાવી રહી હતી કે માસ વીતી ગયા હોવા છતાં માસ્ટરે એને માત્ર એક દાવ શીખવાડ્યો હતો.

માસ્ટરઅંતે એની ધીરજ ખૂટીતમને નથી લાગતું કે મારે બીજા દાવ પણ શીખવા જોઈએ?!’

તને માત્ર એક દાવ આવડે છે વાત સાચી, પણ જો તું એમાં નિપુણતા મેળવી લઈશ તો તારે બીજા કોઈ દાવ જાણવાની જરૂર નહિ રહેમાસ્ટરે ચહેરા ઉપર મંદ હાસ્ય વેરતા કહ્યું. માસ્ટરની યોજના છોકરાના મગજમાં ઉતરી નહિ પરંતુ તેમની કેળવણીમાં અડગ વિશ્વાસ હતો અને એણે પોતાનો અભ્યાસ ચાલુ રાખ્યો.

થોડા મહિનાઓ પછી માસ્ટર એને પહેલી ટુર્નામેન્ટ રમવા લઇ ગયા. છોકરો એની પહેલી બે મેચ આસાનીથી જીતી ગયો. એને પોતાને પણ આસાન જીતથી આશ્ચર્ય થયું. ત્રીજી મેચ થોડી મુશ્કેલ હતી પરંતુ સરવાળે એના પ્રતિસ્પર્ધીએ ધીરજ ગુમાવી અને એણે પોતે શીખેલા એક પ્રકારના દાવથી તેને હરાવી દીધો! હવે ફાઇનલમાં પહોંચી ગયો હતો, વખતે એનો હરીફ વધુ મજબૂત અને ચાલાક હતો. છોકરો એક દાવ જાણતો હતો અને હરીફ એને તે અજમાવવાનો મોકો આપતો નહતો. એક પ્રકારના દાવના મહાવરાને કારણે છોકરાની ધીરજ ખૂટે એવી નહતી, ત્યાં એના હરીફે ધીરજ ગુમાવી, શરત ચૂક થઇ કે તરત એણે પોતાનો દાવ અજમાવ્યો જેને ખાળવામાં (ડિફેન્ડ કરવામાં) નિષ્ફળ ગયો અને છોકરો ટુર્નામેન્ટ જીતી ગયો!!

માસ્ટર, હું માત્ર એક દાવથી આખી ટુર્નામેન્ટ કેવી રીતે જીતી ગયો?!’ હજી પોતાની જીતનું આશ્ચર્ય છોકરાને ઘેરીને બેઠું હતું.

તેના બે કારણ છેમાસ્ટરે મલકાતાં કહ્યુંપહેલું, તે જેમાં સતત મહાવરાથી નિપુણતા મેળવી છે તે જુડોના કઠિનમાં કઠિન દાવો પૈકી એક છે અને બીજું, વધુ મહત્વનું, તારા દાવનું મારણ કરવા (ડિફેન્ડ કરવા) તારા હરીફે તારો ડાબો હાથ પકડવો પડે, જે તે અકસ્માતમાં ક્યારનો ગુમાવી દીધો છે!’

છોકરાની સૌથી મોટી નબળાઈ એની રમતમાં સૌથી મોટી તાકાત બની ગઈ અને તે નબળાઈએ એને ચેમ્પિયન બનાવી દીધો!

************

નાનકડી બોધકથામાં સંતાનના ઉછેર સાથે સંકળાયેલું એક મોટુંમસ સત્ય છુપાયેલું છે. મોટા ભાગના માતાપિતાઓ સંતાનમાં નાની નાની ખામીઓ શોધતા રહેતા હોય છે અને તેમની અણઆવડત ઉપર ટિપ્પણીઓ કરતા રહેતા હોય છે. માબાપો સતત સંતાનને મઠારવામાં અને માટે જરૂરી સલાહસૂચનોનો ધોધ વરસાવતા રહેવામાં વ્યસ્ત હોય છે. જયારે બીજા છેડે એવા પણ માતાપિતાઓ છે કે જે તેમના સંતાનોની નાની નાની સિદ્ધિઓને મોટી બનાવીને રજુ કરતા રહેતા હોય છે, બિનજરૂરી વખાણ કરતા ફરતા હોય છે અને તેમની દરેક નાની ઉપલબ્ધિઓને માટે તેમને બિરદાવતા રહેતા હોય છે! બંને અભિગમ સંતાનનો યોગ્ય ઉછેર કરવામાં નિષ્ફળતા અપાવનારા છે. તમારા સંતાનની આવડત અને નબળાઈ, બંનેને તેના સાચા સ્વરૂપમાં ઓળખતા તમને આવડવું જોઈએ અને ના આવડે તો શીખવું જોઈએ. જયારે બંને વાતોથી તમે બરાબર વાકેફ હોવ ત્યારે તેની નબળાઈને તમે તેની તાકાતમાં બદલી શકો છો. પરંતુ, આપણી કમનસીબી છે કે અન્ય બાળકો અને તેમની ઉપલબ્ધિઓ સાથે સરખામણીના આધારે આપણે સંતાનની આવડત અને નબળાઈઓને મૂલવતાં હોઈએ છીએ. દરેક બાળક જુદી જુદી બાબતોમાં નિપુણ હોઈ શકે અને તેમની સ્ટ્રેન્થવીકનેસ અલગ અલગ હોઈ શકે તેવી વાત સૈદ્ધાંતિક રીતે જેટલી સહજતાથી માબાપ સ્વીકારે છે તેટલી સહજતાથી વ્યવહારમાં અપનાવતા નથી! વાસ્તવમાં તો બાબતોને માપદંડ ગણીને તે પોતાના સંતાન સાથે વ્યવહાર કરતા હોય છે. તબક્કે ઘણા દલીલ કરતા હોય છે કે સરખામણી ના કરીએ તો બાળક પ્રોત્સાહિત કેવી રીતે થાય?! તેનામાં સફળ થવાની ચાનક કે તંદુરસ્ત સ્પર્ધાત્મકતા કેવી રીતે જગાવવી?! સફળતાની ભૂખ જગાવવા તેને પ્રેરણા આપવાની, ઉદાહરણ ઉભું કરવાની કે નબળાઈઓને તાકાતમાં ફેરવવાની જરૂર હોય છે. પ્રકારનું વાતાવરણ એને મળશે તો જ્યાં જરૂર હશે ત્યાં અન્ય સાથે સરખામણી તે પોતાની જાતે કરી લેશે અને સ્પર્ધામકતા આપમેળે પેદા થશે. આવા બાળકો સેલ્ફમોટીવેટેડ હોય છે, આપમેળે પ્રોત્સાહિત થતા હોય છે. તેમને બહારથી ધક્કો મારવાની જરૂર નથી રહેતી, તે પોતાના અંદરની માનસિક તાકાતથી આગળ વધતા હોય છે. તમારે માત્ર વાતાવરણ પૂરું પાડવાનું છે અને તેની નબળાઈઓને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય માર્ગદર્શન પૂરું પાડવાનું છે. દરેક માબાપ માર્ગદર્શન આપી શકવાની ક્ષમતા ધરાવતા હોય તે જરૂરી નથી, સંજોગોમાં ક્યાંથી અને કોની પાસેથી માર્ગદર્શન મેળવવું તે નક્કી કરવું મહત્વનું બની જાય છે.

આપણા દરેકની અંદર એક ટીકાકાર (ઇન્ટર્નલ ક્રિટીક) બેઠેલો છે જે આપણી નિષ્ફળતાઓ અને નબળાઈઓ ઉપર હાઈલાઈટર ઘસતો રહે છે! ટીકાકારને આપણી સફળતા કે ઉપલબ્ધિઓ સાથે બહુ લેવાદેવા નથી કારણ કે તેનું કામ માત્ર નિષ્ફળતાઓ અને નબળાઈઓને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાની જાતનું નકારાત્મક મૂલ્યાંકન કરતા રહેવાનું છે. ટીકાકારને પેદા કરવાનું અને મજબૂત કરવાનું કામ જાણતાઅજાણતા માતાપિતાઓ, શિક્ષકો, કુટુંબીઓ કે સમાજ કરતો હોય છે. જયારે લોકો બાળકોના ઉછેર દરમ્યાન તેમની ક્ષમતાઓ બહાર લાવવાને બદલે નબળાઈઓને ટાર્ગેટ કરીને સતત ટીકાટિપ્પણીઓ કે સલાહસૂચનો આપતા રહેતા હોય છે ત્યારે બાળકની અંદરનો ઇન્ટર્નલ ક્રિટીક મજબૂત થતો જતો હોય છે. ટીકાકારને કારણે કિશોરો અન્યનાજજમેન્ટલ એટિટ્યૂડથી ભડકી જતા હોય છે. કારણ કે, જયારે કોઈપણ વ્યક્તિ તેમને કોઈ બાબતે જજ કરે છે ત્યારે તેમની અંદરનો ટીકાકાર વધુ મજબૂત થાય છે અને સરવાળેસેલ્ફડાઉટઉભો કરે છે. સરવાળે, બધું ક્યાંક તો એમને તેમની ક્ષમતા મુજબ આગળ વધતા રોકે છે અને ક્યાંક સફળતાનો સાચો સ્વાદ માણતા!

સો વાતની એક વાત, બાળકોને તેની નબળાઈઓ માટે ઠપકારતા રહેવાને બદલે તેમની ક્ષમતાઓ ઉપર ધ્યાન રાખીને તેમની નબળાઈઓનો રચનાત્મક ઉપયોગ કરતા શીખવું પડશે. શક્ય છે અભિગમ તેમની માનસિક નબળાઈઓ દૂર કરી શકે અને શારીરિક નબળાઈઓની મર્યાદાથી પાર લઇ જઈ શકે!

પૂર્ણવિરામ:

તમારી નબળાઈઓને સાચી માત્રામાં જાણવી, સ્વીકારવી અને તેનો તમારી તરફેણમાં ઉપયોગ કરવો એ એક કળા છે, તેમાં નિપુણતા મેળવવા સૌથી પહેલા તમારી અંદરના ટીકાકારને અવગણતા શીખવું પડે છે.

 

IMG_4950.jpg

TMV1

 

Tags: , , , , , , , ,

FINDING OFFLINE REMEDY FOR PUBG ADDICTION -My inputs in Times of India

FINDING OFFLINE REMEDY FOR PUBG ADDICTION

An Online Game Is Turning Into An Obsession That Is Keeping Gujarat’s Psychiatrists Busy

-Parth Shashtri

IMG_3723 2

Imagine you are on a desolate island — which has a stock of arms and ammunition, medical kits, and power packs — along with 99 others. In a matter of about half an hour, you have to find resources to stay alive and keep inching towards the ever-shrinking ‘safe zone’.

Your aim is to beat other players to it.

The bloody climax sees only one person or team emerging victorious, all for ‘Winner Winner Chicken Dinner’ reward!

The PlayerUnknown’s BattleGrounds (PUBG) on Google Playstore has recorded over 100 million (10 crore) downloads ever since its launch last year and India is among the top countries in terms of individual and group players. The PUBG fever has also taken hold of Gujarat, with thousands of young people spending hours together for that one shot at glory as top guns.

But the online immersive game — following the release of the battle royale format which amalgamates elements of exploration, team building, survival and fight till the last man/woman standing — has now started affecting players mentally and physically. In a recent case, a 25-year-old man attacked his parents for not allowing him to play PUBG. In another case, a class XII student in Surat started throwing things at his family members when his father switched the Wi-Fi off so that he could prepare for board exams.

What makes the game so addictive? Dr Hansal Bhachech, an Ahmedabad psychiatrist, said that every game design works on the principle of reward system. “The reward stimulates the person to turn to that addiction again and again as it releases dopamine, giving the person a temporary ‘high’,” he said. “Thus, emerging as a winner can give the same kick to a player that an addict finds from liquor, contraband, or tobacco. We find the profiles of the patients —we get one every two days, approximately — similar, they suffer from self-image problems in real life and chase virtual glory.”

But what sets PUBG apart from games of earlier generations is that it has no end, Bhachech said. “Earlier, the player would get the ultimate satisfaction when he/she encountered the ‘Game Over’ message on the screen,” he said. “The new games are based on missions and have no definite end, prompting players to return to the battleground time and again.”

Peer pressure also plays a part. Poonam Devlal, a child psychologist in Vadodara, said that impressionable teens observe their parents, family members, or peers playing mobile games and start exploring the games out of curiosity and then get hooked to them. “They want to be part of the cool crowd for sort of social approval,” she said.

“Over the past couple of years, there has been an exponential rise in the easy availability of digital devices,” said Dr Kamlesh Dave, a psychiatrist at New Civil Hospital, Surat. A Rajkot psychiatrist, Dr Chetan Hansaliya, agreed.

“Teens are now demanding expensive phones with better RAMs to play online games,” he said. “The repercussions are manifold. In a recent case, an engineering student had to take a drop after he lost nearly two months of study because he was obsessed with PUBG. We also see a rise in violent behavior and the growing tendency to lie to parents.” Social isolation is aggravated as more and more hours are spent online, he said.

PUBG problems have prompted authorities to act. The Gujarat Secondary Education Board (GSEB) has already issued an advisory to schools to create awareness about gaming addiction. Prof Navin Sheth, the vicechancellor of Gujarat Technological University, said that the university has started an outreach programme for state schools along with Ahmedabad Police’s cyber cell to counsel teens to seek gaming de-addiction. “We have already reached out to more than 50 schools so far and more schools will soon be covered,” he said.

(With inputs from Ashish Chauhan & Bharat Yagnik, Ahmedabad; Yagnesh Mehta, Surat; Tushar Tere, Vadodara; and Nimesh Khakhariya, Rajkot)

Link to original article…

FINDING OFFLINE REMEDY FOR PUBG ADDICTION

IMG_3723

 
Leave a comment

Posted by on February 24, 2019 in Interviews

 

Tags: , , , , , , , , , , ,

ટીનેજર્સ બીજી વ્યક્તિઓ એમના વિશે શું વિચારે છે તે બાબતે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે, તેમને ‘જજ’ કરતી વ્યક્તિઓ પ્રત્યે તીવ્ર અણગમો હોય છે!

 

હમણાં એક પેરેન્ટિંગના સેમિનારમાં મને એક પિતાએ પ્રશ્ન પૂછ્યો ‘ ટીનેજર્સ સાથે મજબૂત સંબંધ વિકસાવવા તમારે માત્ર એક જ ટીપ આપવાની હોય તો કઈ આપો?’

મેં વળતી સેકન્ડે જવાબ આપ્યો ‘એમને શાંતિથી અને ધ્યાનથી સાંભળો !’

પ્રશ્ન પૂછનારા ભાઈએ બાજુમાં બેઠેલી પત્ની સામે એવી રીતે જોયું કે ‘આ તારે સમજવા જેવું છે’ અને જવાબમાં પત્નીએ પણ એવો ભાવ કર્યો કે ‘તમે’ય કયા દિવસે છોકરાઓને શાંતિથી સાંભળો છો ?! જ્યારે હોય ત્યારે વડચકા ભરતા હોવ છો’.

હું સમજી ગયો કે એમણે પૂછતાં તો પૂછી નાખ્યું પણ આ ટીપ સાંભળ્યા પછી એમનું કંઈ ખાસ ભલું નહી થાય કારણ કે જ્યાં મા-બાપ એકબીજા સાથે આવી હુંસાતુંસીમાં હોય ત્યાં દોષારોપણથી આગળ વધીને કોઈ બદલાવ આવતો નથી. સામાન્ય રીતે મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં એવું જોવા મળે છે કે મા-બાપો પાસે તેમના ટીનેજર્સને ધ્યાનથી સાંભળવા જેટલી શાંતિ જ નથી હોતી. સમયનો અભાવ હોય, ધીરજ રાખી શકવાની ક્ષમતા ના હોય અને સલાહો-સુચનો આપવાની તાલાવેલી હોય તે સંજોગોમાં તેમની વાત શાંતિથી સાંભળવી કેવી રીતે શક્ય બને?! બાળકો સાથે મજબૂત સંબંધ બાંધવા માટે તમારે તેમની સાથે ગુણવત્તાભર્યો સમય ગાળવો જ પડે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો જ્યારે તમે એમની સાથે વાતો કરતાં હોવ ત્યારે સંપૂર્ણ ધ્યાન એમની વાતોમાં જ આપવું પડે અને તે પણ એમને રોક્યા-ટોક્યા વગર! એ બોલતા હોય અને તમે બીજું કંઈ કામ કરતાં કરતાં એમની વાતો સાંભળો એ નહીં ચાલે, તમારી આવી હરકત એમની વાતોમાં તમને ખાસ રસ નથી એવો ભાવ ઉત્પન્ન કરશે અને ધીમે ધીમે એ તમારી સાથે જરૂરીયાત સિવાયની વાતો કરતાં બંધ થઇ જશે. તમારા સંબંધ અને સંવાદમાં એક અંતર ઉભું થશે.

ઘણીવાર તમે ગુણવત્તાભર્યો સમય ગાળો ખરા પણ એમાં એમની વાતો ઓછી સાંભળો અને સલાહ-સુચનો વધારે આપો તો સરવાળે તેનું ખાસ મહત્વ નથી રહેતું. દરેક માતા-પિતા પોતાના અનુભવો અને લાગણીઓને કારણે બાળકને ગાઇડન્સ આપવા માંગે તે સમજી શકાય તેવી બાબત છે પરંતુ જ્યાં સુધી તમારા ટીનેજર્સને એવો અહેસાસ નહી થાય કે તમે એમને પુરેપુરા સાંભળ્યા છે ત્યાં સુધી તમારા સલાહ-સુચનની એમને ખાસ અસર નહી થાય. એમને ખાલી થઇ જવા દો અને પછી જુઓ એ કેટલી સરળતાથી તમારી વાતો ગ્રહણ કરે છે. માટે જ, મેં ગયા સપ્તાહે જ કહ્યું હતું કે ટીનેજર્સને સલાહો આપવી એ પણ એક કળા છે જેમાં તમારી ધીરજની અગ્નિપરીક્ષા થતી હોય છે. એમને કંઈપણ સલાહ આપતા પહેલાં ખુબ શાંતિથી જો એમને તમે સાંભળી શકો તો તમારું અડધું કામ તો ત્યાં જ પૂરું થઇ જાય છે.

આ ઉંમર એવી છે કે જેમાં આ કિશોરો બીજી વ્યક્તિઓ એમના વિશે શું વિચારે છે તે બાબતે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. એમને સમજ્યા, સાંભળ્યા કે જાણ્યા વગર જે વ્યક્તિઓ એમના વિશે અભિપ્રાય બાંધે છે તેમના પ્રત્યે એમને તીવ્ર અણગમો હોય છે. ક્યારે’ય એમને સાંભળ્યા વગર સલાહ-સૂચનનો મારો ચલાવશો તો તમે એમના ‘હીટ-લીસ્ટ’મા નક્કી આવી જશો. પરંતુ એકવાર એમને વિશ્વાસ આવશે કે તમે કોઈપણ અભિપ્રાય બાંધ્યા વગર કે નોન-જજમેન્ટલ રહીને એમને સાંભળવાનું વલણ ધરાવો છો તો એ આપોઆપ ખુલતા જશે અને તમારી વચ્ચે એક મજબૂત સંવાદ-સેતુ સધાશે.

‘અંગત મોકળાશ’ એટલે કે ‘પ્રાઈવસી’ આ ઉંમરની એક મહત્વની જરૂરીયાત છે. જે બાબતોને ટીનેજર્સ અંગત ગણે છે તે બધી બાબતોમાં એમને કોઈની પણ દખલ મંજુર નથી હોતી. જો તમે તમારા ટીનેજર્સ સાથે સ્વસ્થ સંવાદ ઇચ્છતા હોવ તો તમારી કુતુહલતા કાબુમાં રાખો અને એમને બહુ પ્રશ્નો ના પૂછો. ક્યારેક પ્રશ્નો પૂછવા અનિવાર્ય હોય એમ પણ બને; તે કિસ્સાઓમાં પહેલાં એમને શાંતિથી સાંભળો અને પછી ચતુરાઈપૂર્વક પ્રશ્નો પૂછો, સીધો પ્રશ્નોનો મારો ના ચલાવો. મોટાભાગની મમ્મીઓને ઉલટ-તપાસ કરવાની ખાસ ટેવ હોય છે અને તેને કારણે જ સંતાનો સાથે તેને ટપાટપી થતી રહે છે. તમારી સાથેના સંવાદમાં ટીનેજર્સનું વલણ એવું હોય છે કે તમે એમને ઓછામાં ઓછા પ્રશ્નો પૂછો ! જેમ કે, તમે એમને કોનો ફોન છે એવું ના પૂછો એટલે મોટાભાગે એ લોકો ફોન ‘સાયલન્ટ મોડ’ પર જ રાખતા હોય છે! કોનો ફોન કે મેસેજ આવી રહ્યો છે તે ના દેખાય એ માટે સ્ક્રીન દેખાય નહીં એ રીતે ફોન હંમેશા ઊંધો મુકતા હોય છે! સામે કોની સાથે વાતો કરે છે એ કળી ના જાવ એટલા માટે ફોન પર વાતો કરવાને બદલે એ લોકો મેસેંજરથી ચેટ કરવાનું વધુ પસંદ કરતાં હોય છે! જો તમે તમારી કુતુહલતા કે દખલગીરી કાબુમાં રાખીને એમને જેટલા પ્રશ્નો ઓછા પુછશો એટલા એ વાતચીતમાં વધારે ખુલ્લાં થશે. પરંતુ એનો અર્થ એમ નથી કે એમને કંઈ ના પૂછવું, જ્યાં પૂછવું પડે કે દખલ કરવી પડે ત્યાં એમને ‘તને નહી ગમે પણ મારે જાણવું જરૂરી છે’ એમ કહીને દ્રઢતાથી પૂછવું પણ એટલું જ જરૂરી હોય છે.

પૂર્ણવિરામ

તમને તમારા ટીનેજર્સની સૌથી નજીક લઇ જતી કોઈ વસ્તુ હોય તો તે તમારા ‘કાન’ છે !

TMV1book

 

 

Tags: , , , , , , , ,

My inputs in today’s Times Of India about Pornography and Adolescence…

Smut in exam: Pappu is mobile porn addict

Bharat Yagnik, Ahmedabad:

 

12_07_2017_002_009

 
Experts Say Many Young Minds Addicted To Porn Via Mobiles

It turns out that the class XII science student from Borsad in Anand district, who wrote explicit pornographic prose in his chemistry exam -leading to Gujarat Secondary and Higher Secondary Education Board (GSHSEB) cancelling his result and barring him from taking the exam -is a mobile porn addict.After failing to appear before the board’s examination reforms committee thrice, the boy finally turned up accompanied by his parents. Board officials said his parents were shocked to see the detailed sexual fantasies their son had written to answer chemistry questions.

His shocked father, who is a farm labourer, said that the boy was hooked to his mobile phone. He said that while he was against buying his son a mobile, the mother had given in to his demands and insisted that he be bought a phone. The boy confessed that he was hooked to watching porn on his mobile.

“It was sad to see that even as poor parents toil hard to pay for their children’s education, students fall prey to vices like porn addiction due to misuse of mobile phones,“ said A J Shah, chairman of GSHSEB. The student had written explicit pornographic material, detailing his sexual fantasies about his sister-inlaw, a film actress and even a cook, in his chemistry answer paper.

The woman teacher who assessed his paper was shocked on rea ding the graphic prose. She flagged the paper with the coordinator of the cen tralized assessment centre, who was also sui tably scandalized and in sisted that action be ta ken. A cheating case was filed against the class XII student and he was bar red from taking the board exam for one year.

Psychiatrist Dr Hansal Bhachech said that porn addiction on mobiles is becoming a major problem for teenage students. “Not only boys even girls are getting addicted to pornography on phones. Parents bring students to us when either their grades slip perceptibly or when they get obsessed with certain activities out of guilt,“ said Dr Bhachech.

 
3 Comments

Posted by on July 12, 2017 in Interviews

 

Tags: , , , , , , ,

‘અભાવ – અછત’ની વચ્ચે ઉછરેલા અને ‘પુષ્કળ’ની વચ્ચે ઉછરેલા બાળકોની સફળતાની ભૂખમાં આસમાન-જમીનનું અંતર હોય છે!

spread a thought Tari ane mari vaat

‘અભાવ – અછત’ની વચ્ચે ઉછરેલા અને ‘પુષ્કળ’ની વચ્ચે ઉછરેલા બાળકોની સફળતાની ભૂખમાં આસમાન-જમીનનું અંતર હોય છે!

તમને આ કોલમમાં વાર્તા કહ્યે ઘણો સમય થઇ ગયો, ચાલો આજે એક વાર્તા કહું.

નરેશ અને પરેશ, બે મિત્રોએ બાજુબાજુમાં બંગલા લીધા. બંનેએ નક્કી કર્યું કે તેમની વચ્ચે દિવાલ કરવાને બદલે પોતપોતાની બાજુ ક્યારો બનાવીને અમુક છોડ વાવશે અને છોડની બે લાઈન દિવાલની ગરજ સારશે. જેથી, સીમા પણ રહેશે અને ખુલ્લાપણાનો અહેસાસ પણ થશે. બંનેએ પોતપોતાની બાજુ એક સરખા છોડવા રોપ્યા અને તેની સંભાળ લેવા માંડ્યા. નરેશ ટેક્નોલોજીનો માણસ એટલે નેટ ઉપર ખણખોદ કરીને ઉત્તમ પ્રકારનું ખાતર મંગાવ્યું, પુષ્કળ પાણી મળી રહે એવી વ્યવસ્થા કરી અને સવાર-સાંજ તેની માવજત કરવા માંડી. બીજી બાજુ, રોજિંદી ભાગદોડમાં પરેશ એટલો સમય ના ફાળવી શક્યો, ખાતર પણ માપનું અને પાણી સવારે આપી શકે તો ક્યારે સાંજે. થોડા જ સમયમાં નરેશના છોડ મોટા અને લીલાછમ થઇ ગયા અને પરેશના છોડ પ્રમાણમાં નાના અને આછા રહ્યા. એક રાત્રે એવું બન્યું કે જોરદાર વંટોળિયા સાથે વરસાદ આવ્યો અને બંનેએ સવારે ઉઠીને જોયું તો નરેશના મોટાભાગના છોડ મૂળિયાં સહીત ઉખડી ગયા હતા, જયારે પરેશના છોડની લાઈન અકબંધ ઉભી હતી! પોતે ઉત્તમ ખાતર અને પુષ્કળ પાણી આપીને લીલાછમ છોડ ઉછેર્યા પછી આવું કેમ થયું તે વિચારે નરેશ મૂંઝાઈ ગયો, પોતાની મૂંઝવણ તેણે પરેશને કહી અને બંને તેનો જવાબ મેળવવા એક માળી પાસે પહોંચી ગયા. માળીએ બંનેની માવજત અંગેની વાત સાંભળીને અભિપ્રાય આપ્યો, તેણે નરેશને કહ્યું કે તેણે છોડને ટકી રહેવા માટેની જરૂરિયાત કરતા ઘણું વધુ ખાતર-પાણી-માવજત આપી છે એટલે તેના છોડ લીલાછમ તો થયા પરંતુ એ માટે એને પોતાના મૂળિયાં ફેલાવવા કે લાંબા નથી કરવા પડ્યા, એને બધું તેણે તૈયાર આપી જ દીધું હતું. જયારે, પરેશે છોડવા ટકી રહે એટલી જ માવજત કરી, ક્યારેક પૂરતું ખાતર-પૂરતું પાણી અને ક્યારેક અપૂરતું, સરવાળે છોડને પોતાના પોષણની વધારાની જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા પોતાના મૂળિયાં ઊંડે સુધી લઇ જવા પડ્યા, ફેલાવવા પડ્યા. હવે તમે જ વિચારો, કે વરસાદને કારણે જમીન પોચી પડી જાય અને જબરદસ્ત પવન ફૂંકાય ત્યારે ટૂંકા અને ઓછા ફેલાયેલા મૂળવાળા છોડ આસાનીથી ઉખડી જાય જયારે, ઊંડા અને ફેલાયેલા મૂળિયાં ધરાવતા છોડ અડીખમ રહે!!

************

વાત છોડની હોય કે સંતાનની, ડાહપણ આ જ લાગુ પડે છે. ‘અભાવ – અછત’ની વચ્ચે ઉછરેલા અને ‘પુષ્કળ’ની વચ્ચે ઉછરેલા બાળકોની સફળતાની ભૂખમાં આસમાન-જમીનનું અંતર હોય છે. અનેક ઉદાહરણો અને જૂજ અપવાદો આપણી આસપાસ જ મળશે, બહુ લાંબા થવાની જરૂર નથી. અભાવ અને અપૂરતી સગવડો વચ્ચે આંખો ફાટી જાય તેવા પરિણામો લાવતા અનેક કિસ્સાઓ આપણે અવારનવાર જોતા રહીએ છીએ. યુનિવર્સીટીના ટોપર્સ ક્યારે’ય ડોનેશનની સીટ પર આવેલા નથી હોતા, અલબત્ત ‘મેડિકલ’ આ બાબતમાં અપવાદરૂપ છે અને તેનું કારણ તમે જાણતા હોવ તો ભલે!!

હવે આપણી કમનસીબીની વાત, આજનો સામાન્યમાં સામાન્ય માણસ, સંતાનોને આપવાની સગવડો અને સાધનોનો સવાલ છે ત્યાં સુધી, ‘પુષ્કળ’ અને ‘અતિરેક’માં જીવે છે. પોતાની જીવનશૈલી કે આર્થિક સ્થિતિ ગમે તેવી હોય પણ સંતાનોને શ્રેષ્ઠ, ગજા બહારનું અને જરૂર કરતા ઘણું વધારે આપવાનું, તે પણ રાહ જોવડાવ્યા વગર અને માંગ્યા વગર! સરવાળે આપણા સંતાનો ફૂલ-ફટાક ફેશનેબલ, બ્રાન્ડથી લદાયેલા, ટેનોલોજીથી ઘેરાયેલા, બહારથી લીલાછમ, નરેશના છોડ જેવા, પરંતુ જીવનમાં નાની મુસીબતો,અડચણો કે અસફળતાનો પવન ફૂંકાય એમાં મૂળ સહિત ઉખડી જાય! યુવાનોમાં હતાશા-ડિપ્રેશન, વ્યસનો, આત્મહત્યા, ગુનાખોરી વગેરેના વધી રહેલા કિસ્સાઓ મારી આ વાતનું પ્રમાણ છે. આપણા બાળકોની પરિસ્થિતિઓ કે નાની-મોટી મુશ્કેલીઓ સામે લડવાની ક્ષમતા ઘટી રહી છે, તે ઝડપથી નાસીપાસ થઇ જાય છે. તેમને વ્યક્તિ,વ્યસનો કે ટેક્નોલોજીના સતત આધારની જરૂર રહે છે! બાળકોને ઉત્તમ સગવડો-સાધનોને સ્થાને તમારું ‘ઉત્તમ’ આપો, સમય-સંસ્કાર-સ્નેહ-સહકાર-સાથ વગેરે. તેમનું વ્યક્તિત્વ ખોખલું કે બોદું નહીં રહે, ગમે તેવી વિપરીત પરિસ્થિતિઓમાં તે ટકી રહે એવા ઘડતર માટે આ અનિવાર્ય બાબતો છે. આપણા સંતાનને શ્રેષ્ઠતમ આપવાની આપણી ઈચ્છા હોય તેમાં કઈં ખોટું નથી પરંતુ આ ઈચ્છા વિવેકપૂર્વકની હોવી ખુબ જરૂરી છે. સગવડો અને સાધનોથી એને એટલું પણ પરવશ ના બનાવો કે જયારે પડકાર સામે આવીને ઉભો રહે ત્યારે એ સંતુલન પણ ખોઈ બેસે!

મેં ઘણા માં-બાપો એવા જોયા છે કે સંતાનના ઘરે સંતાન આવી ગયા હોય તેમ છતાં તેને ‘કમ્ફર્ટ-ઝોન’માંથી બહાર ના આવવા દીધા હોય. આવા ઘણા યુવાનોને નાની નાની વિષમતાઓમાં કે વિકટ પરિસ્થિતિઓમાં આંતરિક હિંમત, આત્મવિશ્વાસ કે માનસિક સંતુલન ગુમાવી દેતા મેં જોયા છે. આપણે સંતાનને તેની આંગળી પકડીને ચાલતા શીખવવું પડે છે તેની ના નહીં, પરંતુ એ જ આંગળી ક્યારે છોડવી તે ડાહપણ આપણી પાસે હોવું જોઈએ. હમણાં બે દિવસ પહેલા જ મેં જોયેલી એક નાનકડી ઘટના કહું. મારા રૂમની બારીની પાળી ઉપર લગભગ તાજું જન્મેલું પંખીનું બચ્ચું બેઠું હતું. હું એને જોતો હતો ત્યાં એની માં આવી અને બચ્ચાએ ચાંચ પહોળી કરીને અવાજ કરવા માંડ્યો. મને થયું કે હમણાં એના મોઢામાં એની માં કઈંક ખાવાનું મુકશે. પણ, બન્યું એવું કે માં એ પોતાની ચાંચ એના મોંમાં મૂકી, બચ્ચાએ ખોરાકની આશાએ પોતાની ચાંચ બંધ કરી કે માંએ એને થોડું આગળ ખેંચ્યું! બચ્ચાએ તરત એની ચાંચ ખોલી કાઢી,માં ઉડી ગઈ અને બચ્ચું થોડું આગળ ઢસડાઈ આવ્યું. થોડી જ વાર પછી માં પાછી આવી અને પાછો એ જ ક્રમ, બચ્ચું ઓર આગળ આવ્યું. એમ કરતા કરતા બચ્ચું પાળીની કિનારીએ પહોંચી ગયુ, મને થયું કે હવે જો એની માં એને ખેંચશે તો નક્કી એ નીચે પડીને મરી જશે. મારી કુતુહલતા ચરમસીમાએ હતી ત્યાં એની માં પાછી આવી, મારા ધબકારા વધે એ પહેલા તો તેણે બચ્ચાને ખેંચ્યું, બચ્ચું ગબડતાંની સાથે પાંખો ફફડાવતું ઉડી ગયું અને પછી મારા ધબકારા વધ્યા, વાહ રે કુદરત!! સંતાનોને વિષમતાઓ કે વિકટ પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરતા માં-બાપે જ શીખવવું પડે છે, એ માટે થોડા કાઠા થવું પડે તો ભલે!

પૂર્ણવિરામ:

સંતાનોને ઉડવા માટે સ્વતંત્રતાનું આકાશ અને સવલતોની પાંખો આપતા પહેલા હૈયામાં ઉડવાની હિંમત અને મનમાં સફળતાની ભૂખ જગાડવી પડે, તો જ તે ઉડશે, બાકી તો ખાલી ડાળો બદલ્યા કરશે!!

Connect me…

On Tweeter @hansalbhachech

On Instagram dr.hansal_bhachech

On Facebook Dr.HansalBhachech

 

 

 

Tags: , , , , , ,

My inputs in Ahmedabad Mirror… about handeling teenagers physically

This interview is about handling teenagers physically. Psychological effect of such physical abuse  and approach towards solution is discussed in brief…Mirror 4.12.14
Dec 04 2014 : Mirror (Ahmedabad)
 
Man thrashes stepson, lands him in hospital
Scolded for not studying properly, 12-year-old Dev answered back which enraged Maulik so much he thrashed the boy with a thick wooden staff
A 12-year-old boy was admitted to a hospital after he was beaten mercilessly by his step father. The boy’s grandmother lodged a complaint with Chandkheda police who arrested the accused.The incident occurred on November 28. The police identified the accusedasMaulik Amin, who was arrested the next day then let out on bail .Police said, “Dev, his mother and his step-father live with his maternal grandparentsatHarimukut Bungalows on IOC Road inChandkheda.Harshida was first married to Ranip resident Pragnesh Naik and they had a baby boy, Dev. Some years later, their strained relationship led to a divorce. Then,Harshida met Maulik and fell in love with him. They married, moved into her parents’ house and had a daughter Aaradhya who is a year old now.“Police added, “On November 28, around 10.30 pm,Maulik scolded Dev for not studying properly. He also took Dev to task for lying. When Dev answered him back, an enragedMaulik began hitting Dev with a thick wooden staff.Bhagwati and Harshida tried to intervene, but he thrashed them and threatened to kill them.“Maulik stopped when neighbours rushed in and called the police. The police arrested Maulik who was later let out on bail. Dev was admitted to a private hospital. He was discharged after a day.

PSI H B Chavda said, “We have lodged a complaint and are investigating the case.“

Condemning the act, former chairman of Gujarat Bar Council Anil Kella said, “The police should take strict action against the perpetrator. They should create an example of the man so that no one else would dare hit their stepchild . The cops should make such a strong case that he does not get bail. If he is bailed, the police should challenge it. In this case, the man’s actions are cruel as he hit a child that was not his. There is no guarantee that he will take care of the kid in future.“

Psychiatrist Hansal Bhachech said, “The boy is entering his teen years. This is an impressionable age. This incident can leave him feeling angry and vengeful. But since he is no position to extract revenge, the feelings will fester in him and affect his psyche negatively. He will become angry towards those responsible for this situation like his grandmother, mother and stepfather. Unable to control his feelings, he will end up being aggressive and rebellious.“

To solve this issue, Dr Bhachech said, “The man should seek the boy’s forgiveness and assure him that he will always love the child as his own. His mom and grandmother should help soothe his feelings and fears. They should promise him that it was a one-off incident that will never be repeated.

“ They should not mention the incident repeatedly and help him forget it. A kid should not be loved so much that he becomes spoilt and overbearing.However, he should not be hit for a misdemeanour either.If he commits a mistake, the adults should talk to him and explain the consequences of his actions.“

Quote

 
Leave a comment

Posted by on December 5, 2014 in Interviews

 

Tags: , , , , , , ,