RSS

Author Archives: Dr.Hansal Bhachech

About Dr.Hansal Bhachech

Psychiatrist Author

પુરુષના મંગળ માટે પોતાની ડોકમાં સૂત્ર રાખીને ફરતી સ્ત્રી પોતાના પુત્રને સ્ત્રીનું મંગળ કેવી રીતે ઈચ્છવું એ ન શીખવતી હોય તો કમનસીબી કોની?!

 લગભગ ગયા એપ્રિલ મહિનાની વાત છે. શનિવારે સાંજે સાડાસાત વાગે હું દિલ્હી એરપોર્ટથી રોહિણી જઈ રહ્યો’તો ત્યારે એક વિચિત્ર લાગે તેવી વાત મારા મનમાં નોંધાઈ – એક કલાક અને દસ મીનીટની મુસાફરીમાં રસ્તા ઉપર, બસ સ્ટેન્ડ ઉપર, પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ વગેરેમાં મેં એકપણ સ્ત્રીને ના જોઈ. અલબત્ત ગાડીમાં કે સ્કુટર ઉપર પુરુષની સાથે હોય તેવી સ્ત્રીઓ જોઈ પણ તે’ય લગભગ નગણ્ય કહી શકાય એવી સંખ્યામાં ! જ્યાં રાત્રીના બે વાગે પણ સ્ત્રીઓને એકલી ફરતી જોઈ હોય તેવા શહેરમાંથી તમે આવતા હોવ  ત્યારે આવી નોંધ તમારા મનમાં પ્રશ્નો જરૂર ઉભા કરે. મને થયું કે ડ્રાઈવરને પૂછું, પણ ડ્રાઈવરને થશે કે આ સાહેબને છોકરીઓ જોવામાં આટલો રસ કેમ હશે?! એવા વિચારે મેં મારી જાતને રોકી રાખી. પરંતુ ગાડી જેમ જેમ આગળ વધતી ગઈ તેમ તેમ સ્ત્રીઓની ગેરહાજરીની નોંધ મને વધારે ખટકતી ગઈ. એવું નહતું કે મને ખબર નહતી કે દિલ્હી જેવી જગ્યાઓમાં સાંજ પછી મહિલાઓ એકલી બહાર નીકળવાનું ટાળે છે પણ સાવ આવું હોય તે મનમાં બેસતું નહતું.  મને થયું કે આ બાબતે સ્થાનિક પુરુષ શું માને છે એ જાણવા પણ મારે ડ્રાઈવરને પૂછવું તો રહ્યું જ. અને મેં પૂછી કાઢ્યું ‘ભૈયા યહાં રોડ પર આદમી હી આદમી દીખ રહે હૈ, ઔરતે કયું નહીં દીખતી?!!’ એણે થોડા વાંકા વળીને રીઅર મિરરમાં પોતાની નજર મારા ઉપર સ્થિર કરી – આજની ભાષામાં ‘લુક’ આપ્યો. થોડી ચુપકીદી પછી એણે એકદમ ફ્લેટ ટોનમાં જવાબ આપ્યો ‘યહાં તો એસા હી હૈ, સહી ઔરતે રાતકો અકેલે નહીં નિકલતી’ મને એની માનસિકતાનો પરિચય મળી ગયો, હું એને કહેવા માંગતો હતો કે ‘યહાં શાયદ આદમી સહી નહીં હૈ ઈસલીયે એસા હૈ’ પરંતુ એક ફોન આવી ગયો અને મારી વાત પતી ત્યાં મારે જ્યાં લેકચર આપવાનું હતું તે હોટલ આવી ગઈ. વાત મનમાં રહી ગઈ, પણ નવા વર્ષની પૂર્વસંધ્યાએ બેંગ્લોરમાં બનેલી ઘટના અને તે પછીની વિવિધ પ્લેટફોર્મ પર થયેલી ચર્ચાઓના કારણે પાછી એ વાત મનમાં તાજી થઇ.

રાજકારણીઓ અને વિવિધ ક્ષેત્રની સેલીબ્રીટીઓ તો આવા પ્રસંગોની જાણે રાહ જોતી હોય એમ યુવતીઓની છેડતીના વિડીયો વાઈરલ થતાની સાથે જ એમનો ‘જૂની ગીલ્લી જુનો દાવ’ ચાલુ થઇ ગયો. બૌદ્ધિક હોંશિયારી અને ડાહપણ ઝાડવાનું ચાલુ થઇ ગયું. કો’કે કાયદાને ભાંડી તો કો’કે યુવતીઓના વસ્ત્રોને, કો’કે મહિલા સશક્તિકરણનો રાગ છેડ્યો તો કો’કે પુરુષપ્રધાન સામાજિક વ્યવસ્થાને ગાળો દીધી! એક જમાનામાં ખરેખર આકાશના સિતારાની જેમ દુર્લભ અને આજે ગમે તેના ખિસ્સામાંથી નીકળી આવે એવા પરચુરણ જેવી થઇ ગયેલી બોલીવુડ સેલીબ્રીટીઓએ પણ યથાશક્તિ ટ્વીટ ઠોક્યા, કેટલાક તો સામસામી ઝગડ્યા પણ ખરા! દુખદ વાત એ છે કે આપણા દેશમાં સ્ત્રીઓની સામાજિક છબી (સોશિયલ ઈમેજ) અને આત્મ-ગૌરવને જેટલું નુકસાન ફિલ્મો અને ગીતોએ પહોચાડ્યું છે એટલું કદાચ બીજા કોઈએ નહીં પહોચાડ્યું હોય. વિચારો, એવી કેટલી ફિલ્મો છે કે જેને જોઇને બહાર નીકળીએ ત્યારે એવું લાગે કે આખી ફિલ્મમાં ટૂંકા કપડા પહેરીને ઉત્તેજના ફેલાવવા સિવાય હીરોઈનનું કોઈ કામ જ ન હોય! જરૂર હોય કે ના હોય નગ્નતા કે કામુકતાથી ભરપુર દ્રશ્યો કે શબ્દોથી ભરેલું આઈટમ સોન્ગ્સ અને તેના માટે લીડ હિરોઇનોના સ્પેશ્યલ એપિઅરન્સ સામાન્ય માણસના મન પર શું અસર કરે છે?! હિરોઇનોના શરીર અને કલાત્મકતા કે વિષયની જરૂરિયાત હેઠળની અશ્લીલતાથી માત્ર બોક્સ-ઓફીસની રોકડીથી આગળ કંઈ ના વિચારનારા આવા સમયે કુદી પડે છે એ કદાચ એમનો છૂપો અપરાધભાવ પણ હોઈ શકે!

 દર વખતે બને છે તેમ, કદાચ આ લેખ વાંચતા હશો ત્યાં સુધી આ ઘટના વિસરાઈ ગઈ હશે, તેને લગતા હેશ-ટેગ્સ્ ખોવાઈ ગયા હશે અને ટ્વીટ ઘેલા સેલીબ્રીટીઓ કો’ક બીજા વિષયમાં મચી પડ્યા હશે. આ જ કોલમમાં મેં પહેલા પણ કહ્યું હતું અને આજે ફરી કહું છું મહિલા સશક્તિકરણની ખાલીખમ વાતોની વચ્ચે માત્ર એક સન્માનપૂર્વક નજર માટે સ્ત્રી તરસે છે. કાયદો, સમાજ, સ્ત્રીઓનો પહેરવેશ, દારૂ વગેરે જેને દોષ દેવો હોય તેને દો, બાકી આવી ઘટનાઓ પાછળ પુરુષના માનસમાં સ્ત્રીની છબી સૌથી વધુ ભાગ ભજવે છે. જ્યાં સુધી સ્ત્રીને વ્યક્તિ કરતા વસ્તુ તરીકે જોવામાં આવશે ત્યાં સુધી સ્ત્રીઓનું જાતીય શોષણ નક્કી છે. આપણી ફિલ્મો, ગીતો, જાહેરાતો વગેરે જાણતા-અજાણતા સ્ત્રીઓને માત્ર ઉપભોગની વસ્તુ તરીકે જ ચીતરે છે. હા, કેટલીક છૂટી છવાઈ સ્ત્રી કેન્દ્રિત ફિલ્મો અપવાદરૂપે આગળ ધરી શકાય પરંતુ માનસિકતા મોટોભાગે જે દર્શાવાતું હોય તેનાથી ઘડાતી હોય છે. એમાં વળી મોબાઈલ અને ઈન્ટરનેટના કારણે ખિસ્સામાં ગોઠવાઈ ગયેલી પોર્નોગ્રાફીએ બળતામાં ઘી હોમ્યું છે, સ્ત્રી માત્ર જાતીય ઉપભોગ માટેનું સાધન હોય તેવી છબી એ જોનારાના માનસમાં ઊંડે ઊંડે ઉભી કરતી જાય છે. આ ઉપરાંત સમાજ તરીકે આપણે પણ ઓછા નથી. છોકરીઓના ભણતર પાછળ પૈસા ખર્ચવા મુઠ્ઠી ખોલતા અચકાતા લોકો, એ જ છોકરીના લગ્નમાં પોતાના દલ્લા ખુલ્લા મૂકી દેતા હોય છે! એમને મન છોકરી કરતા પોતાની સામાજિક પ્રતિષ્ઠા વધુ મહત્વની હશે ને?! પાછા કેટલાક વિરલાઓ કારણ પણ એવું આપે કે છોકરીઓને બહુ ભણાવીએ તો તેમના માટે છોકરા શોધવાની તકલીફ પડે!! ઘણા તો એવું’ય માનતા હોય છે કે બહુ ભણેલી નહીં લાવવાની, માથે ચઢી જાય! ભીતરમાં આવી માનસિકતા અને બહારથી આવી ઘટનાઓની સામે મીણબત્તીઓ લઈને ઉભા થઇ જવાનું!! અલ્યા, મનમાં દીવો કરોને, બહાર નથી ઝાકઝમાળ કરવું. ગમે કે ના ગમે આ આપણા સમાજનો દંભી ચહેરો છે. આવા વાતાવરણમાં સ્ત્રીને સન્માનપૂર્વક જોતા શીખવાડવું ખરેખર અઘરું છે.

ખરેખર જોઈએ તો સ્ત્રીઓ સાથે થતા દુર્વ્યવહારોની જવાબદારી કોઈ એક વ્યક્તિ પર ઢોળવી શક્ય નથી. પુરૂષ, સ્ત્રી, મીડિયા અને સમાજ બધા પોત-પોતાની રીતે જવાબદાર છે. પરંતુ જો કોઈ આ ઘટનાઓ રોકી શકે એમ હોય તો તે માત્ર સ્ત્રી જ છે. કહેવાનું તાત્પર્ય એ નથી કે આ મુદ્દે પુરૂષ કે સમાજને બક્ષવા જોઇએ; પણ સ્ત્રીઓએ જ આ માટે કમર કસવી પડે તેમ છે. સ્ત્રીઓનો જાતીય ઉપયોગ કરવાની પુરૂષની માનસિકતા કે સ્ત્રીઓના શરીર-દેખાવ બતાવીને સ્ત્રીઓને માત્ર ઉપભોગ કરવાની વસ્તુ તરીકે સમાજના માનસમાં ઠોકી બેસાડવાની વિવિધ માઘ્યમોની હલકી વૃત્તિ બદલવા સ્ત્રીઓએ જ મેદાનમાં ઉતરવું પડે એમ છે. પુરુષના મંગળ માટે પોતાની ડોકમાં સૂત્ર રાખીને ફરતી સ્ત્રી પોતાના પુત્રને સ્ત્રીનું મંગળ કેવી રીતે ઈચ્છવું એ ન શીખવતી હોય તો કમનસીબી કોની?! પુરુષ માટે આ સહજ કે સ્વભાવગત નથી, શીખવવું પડે તેમ છે. માતાએ શિખામણ આપવી પડે અને પિતાએ તેના પોતાના વ્યવહારમાં મૂકીને શીખવવી પડે તેવી આ બાબત છે.

પૂર્ણવિરામ: યુવતીની છેડતી પાછળ તેણે પહેરેલા વસ્ત્રો કરતા તેની બોડીલેન્ગ્વેજ વધુ જવાબદાર હોય છે. વજન ‘ના’ નું નથી પડતું, કેવા હાવભાવથી કહેવાય છે એનું પડે છે!

Advertisements
 

Tags: , , , ,

Why humans bite another human? – My inputs in DNA…

Over 4.22 lakh bite cases reported in 9-yrs: AMC
Govt hospitals register 17 cases of human bites, 421 cat bites & 146 monkey bites
Gargi Raval gargi.raval@dnaindia.net – 25 Feb 2019

 

In a bizarre turn of events the Ahmedabad civic body run hospitals have registered 17 cases of human bites. According to the data by the Health Department of Ahmedabad Municipal Corporation (AMC), in the last nine years 4.22 lakh bites cases were reported, of which majority were inflicted by the dogs.

Biting cases surge in spite sterilisation programme

The details were sought by the former leader of opposition Badruddin Shaikh to know the proper implementation of the dog sterilisation programme. Four non-governmental organisations have been given the contract by the civic body to sterilise dogs round the year. Yet, the dog population is on the rise in the city. “Since 2010, more than Rs 10 crore has been spent for sterilisation of dogs. But looking at the number of dog population it seems that the sterilisation programme is ineffective. According to the data by civic body there is one dog, per 20 human,” said Shaikh, former leader of the opposition, AMC.

“More than Rs 2 crore has been invested in the vaccination given to dogs. Most of the dog bites cases were reported after they were abandoned by the NGOs who sterilise them. Last year alone 59,621 dog bites were reported. Other cases include, 421 cat bite, 146 monkey bites and 117 bitten by others,” said the leader.

 

Why humans bite another human?

It is a common way to show aggression tells a city-based psychiatrist, Dr Hansal Bhachech. “There are people who have strong arms, but those who don’t, use their teeth in self-defence. It is their weapon, they would either kite or bite someone,” he said.

“Those who have weak limbs uses teeth to vent anger. In comparison with males, females are reported to use their teeth to vent their aggression. If someone holds them with a firm grip, biting is a common way to get back at the attacker,” remarked the doctor.

Dr Bhachech further added, “Psychologically, some people are orally fixated. Some people have oral stimulation since childhood. Also those who habituated to consuming tobacco, smoking or constantly into chewing something, are into biting habit,” he further said.

  The expert said that biting is the strongest form of attack. “If you hold someone in grip or kick it does not affect that much. But the biting gives intense pain and the victim may loosen the grip,” added the doctor.

 

IMG_3735

 

 
Leave a comment

Posted by on February 25, 2019 in Interviews

 

Tags: , , , , ,

FINDING OFFLINE REMEDY FOR PUBG ADDICTION -My inputs in Times of India

FINDING OFFLINE REMEDY FOR PUBG ADDICTION

An Online Game Is Turning Into An Obsession That Is Keeping Gujarat’s Psychiatrists Busy

-Parth Shashtri

IMG_3723 2

Imagine you are on a desolate island — which has a stock of arms and ammunition, medical kits, and power packs — along with 99 others. In a matter of about half an hour, you have to find resources to stay alive and keep inching towards the ever-shrinking ‘safe zone’.

Your aim is to beat other players to it.

The bloody climax sees only one person or team emerging victorious, all for ‘Winner Winner Chicken Dinner’ reward!

The PlayerUnknown’s BattleGrounds (PUBG) on Google Playstore has recorded over 100 million (10 crore) downloads ever since its launch last year and India is among the top countries in terms of individual and group players. The PUBG fever has also taken hold of Gujarat, with thousands of young people spending hours together for that one shot at glory as top guns.

But the online immersive game — following the release of the battle royale format which amalgamates elements of exploration, team building, survival and fight till the last man/woman standing — has now started affecting players mentally and physically. In a recent case, a 25-year-old man attacked his parents for not allowing him to play PUBG. In another case, a class XII student in Surat started throwing things at his family members when his father switched the Wi-Fi off so that he could prepare for board exams.

What makes the game so addictive? Dr Hansal Bhachech, an Ahmedabad psychiatrist, said that every game design works on the principle of reward system. “The reward stimulates the person to turn to that addiction again and again as it releases dopamine, giving the person a temporary ‘high’,” he said. “Thus, emerging as a winner can give the same kick to a player that an addict finds from liquor, contraband, or tobacco. We find the profiles of the patients —we get one every two days, approximately — similar, they suffer from self-image problems in real life and chase virtual glory.”

But what sets PUBG apart from games of earlier generations is that it has no end, Bhachech said. “Earlier, the player would get the ultimate satisfaction when he/she encountered the ‘Game Over’ message on the screen,” he said. “The new games are based on missions and have no definite end, prompting players to return to the battleground time and again.”

Peer pressure also plays a part. Poonam Devlal, a child psychologist in Vadodara, said that impressionable teens observe their parents, family members, or peers playing mobile games and start exploring the games out of curiosity and then get hooked to them. “They want to be part of the cool crowd for sort of social approval,” she said.

“Over the past couple of years, there has been an exponential rise in the easy availability of digital devices,” said Dr Kamlesh Dave, a psychiatrist at New Civil Hospital, Surat. A Rajkot psychiatrist, Dr Chetan Hansaliya, agreed.

“Teens are now demanding expensive phones with better RAMs to play online games,” he said. “The repercussions are manifold. In a recent case, an engineering student had to take a drop after he lost nearly two months of study because he was obsessed with PUBG. We also see a rise in violent behavior and the growing tendency to lie to parents.” Social isolation is aggravated as more and more hours are spent online, he said.

PUBG problems have prompted authorities to act. The Gujarat Secondary Education Board (GSEB) has already issued an advisory to schools to create awareness about gaming addiction. Prof Navin Sheth, the vicechancellor of Gujarat Technological University, said that the university has started an outreach programme for state schools along with Ahmedabad Police’s cyber cell to counsel teens to seek gaming de-addiction. “We have already reached out to more than 50 schools so far and more schools will soon be covered,” he said.

(With inputs from Ashish Chauhan & Bharat Yagnik, Ahmedabad; Yagnesh Mehta, Surat; Tushar Tere, Vadodara; and Nimesh Khakhariya, Rajkot)

Link to original article…

FINDING OFFLINE REMEDY FOR PUBG ADDICTION

IMG_3723

 
Leave a comment

Posted by on February 24, 2019 in Interviews

 

Tags: , , , , , , , , , , ,

ટીનેજર્સ બીજી વ્યક્તિઓ એમના વિશે શું વિચારે છે તે બાબતે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે, તેમને ‘જજ’ કરતી વ્યક્તિઓ પ્રત્યે તીવ્ર અણગમો હોય છે!

 

હમણાં એક પેરેન્ટિંગના સેમિનારમાં મને એક પિતાએ પ્રશ્ન પૂછ્યો ‘ ટીનેજર્સ સાથે મજબૂત સંબંધ વિકસાવવા તમારે માત્ર એક જ ટીપ આપવાની હોય તો કઈ આપો?’

મેં વળતી સેકન્ડે જવાબ આપ્યો ‘એમને શાંતિથી અને ધ્યાનથી સાંભળો !’

પ્રશ્ન પૂછનારા ભાઈએ બાજુમાં બેઠેલી પત્ની સામે એવી રીતે જોયું કે ‘આ તારે સમજવા જેવું છે’ અને જવાબમાં પત્નીએ પણ એવો ભાવ કર્યો કે ‘તમે’ય કયા દિવસે છોકરાઓને શાંતિથી સાંભળો છો ?! જ્યારે હોય ત્યારે વડચકા ભરતા હોવ છો’.

હું સમજી ગયો કે એમણે પૂછતાં તો પૂછી નાખ્યું પણ આ ટીપ સાંભળ્યા પછી એમનું કંઈ ખાસ ભલું નહી થાય કારણ કે જ્યાં મા-બાપ એકબીજા સાથે આવી હુંસાતુંસીમાં હોય ત્યાં દોષારોપણથી આગળ વધીને કોઈ બદલાવ આવતો નથી. સામાન્ય રીતે મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં એવું જોવા મળે છે કે મા-બાપો પાસે તેમના ટીનેજર્સને ધ્યાનથી સાંભળવા જેટલી શાંતિ જ નથી હોતી. સમયનો અભાવ હોય, ધીરજ રાખી શકવાની ક્ષમતા ના હોય અને સલાહો-સુચનો આપવાની તાલાવેલી હોય તે સંજોગોમાં તેમની વાત શાંતિથી સાંભળવી કેવી રીતે શક્ય બને?! બાળકો સાથે મજબૂત સંબંધ બાંધવા માટે તમારે તેમની સાથે ગુણવત્તાભર્યો સમય ગાળવો જ પડે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો જ્યારે તમે એમની સાથે વાતો કરતાં હોવ ત્યારે સંપૂર્ણ ધ્યાન એમની વાતોમાં જ આપવું પડે અને તે પણ એમને રોક્યા-ટોક્યા વગર! એ બોલતા હોય અને તમે બીજું કંઈ કામ કરતાં કરતાં એમની વાતો સાંભળો એ નહીં ચાલે, તમારી આવી હરકત એમની વાતોમાં તમને ખાસ રસ નથી એવો ભાવ ઉત્પન્ન કરશે અને ધીમે ધીમે એ તમારી સાથે જરૂરીયાત સિવાયની વાતો કરતાં બંધ થઇ જશે. તમારા સંબંધ અને સંવાદમાં એક અંતર ઉભું થશે.

ઘણીવાર તમે ગુણવત્તાભર્યો સમય ગાળો ખરા પણ એમાં એમની વાતો ઓછી સાંભળો અને સલાહ-સુચનો વધારે આપો તો સરવાળે તેનું ખાસ મહત્વ નથી રહેતું. દરેક માતા-પિતા પોતાના અનુભવો અને લાગણીઓને કારણે બાળકને ગાઇડન્સ આપવા માંગે તે સમજી શકાય તેવી બાબત છે પરંતુ જ્યાં સુધી તમારા ટીનેજર્સને એવો અહેસાસ નહી થાય કે તમે એમને પુરેપુરા સાંભળ્યા છે ત્યાં સુધી તમારા સલાહ-સુચનની એમને ખાસ અસર નહી થાય. એમને ખાલી થઇ જવા દો અને પછી જુઓ એ કેટલી સરળતાથી તમારી વાતો ગ્રહણ કરે છે. માટે જ, મેં ગયા સપ્તાહે જ કહ્યું હતું કે ટીનેજર્સને સલાહો આપવી એ પણ એક કળા છે જેમાં તમારી ધીરજની અગ્નિપરીક્ષા થતી હોય છે. એમને કંઈપણ સલાહ આપતા પહેલાં ખુબ શાંતિથી જો એમને તમે સાંભળી શકો તો તમારું અડધું કામ તો ત્યાં જ પૂરું થઇ જાય છે.

આ ઉંમર એવી છે કે જેમાં આ કિશોરો બીજી વ્યક્તિઓ એમના વિશે શું વિચારે છે તે બાબતે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. એમને સમજ્યા, સાંભળ્યા કે જાણ્યા વગર જે વ્યક્તિઓ એમના વિશે અભિપ્રાય બાંધે છે તેમના પ્રત્યે એમને તીવ્ર અણગમો હોય છે. ક્યારે’ય એમને સાંભળ્યા વગર સલાહ-સૂચનનો મારો ચલાવશો તો તમે એમના ‘હીટ-લીસ્ટ’મા નક્કી આવી જશો. પરંતુ એકવાર એમને વિશ્વાસ આવશે કે તમે કોઈપણ અભિપ્રાય બાંધ્યા વગર કે નોન-જજમેન્ટલ રહીને એમને સાંભળવાનું વલણ ધરાવો છો તો એ આપોઆપ ખુલતા જશે અને તમારી વચ્ચે એક મજબૂત સંવાદ-સેતુ સધાશે.

‘અંગત મોકળાશ’ એટલે કે ‘પ્રાઈવસી’ આ ઉંમરની એક મહત્વની જરૂરીયાત છે. જે બાબતોને ટીનેજર્સ અંગત ગણે છે તે બધી બાબતોમાં એમને કોઈની પણ દખલ મંજુર નથી હોતી. જો તમે તમારા ટીનેજર્સ સાથે સ્વસ્થ સંવાદ ઇચ્છતા હોવ તો તમારી કુતુહલતા કાબુમાં રાખો અને એમને બહુ પ્રશ્નો ના પૂછો. ક્યારેક પ્રશ્નો પૂછવા અનિવાર્ય હોય એમ પણ બને; તે કિસ્સાઓમાં પહેલાં એમને શાંતિથી સાંભળો અને પછી ચતુરાઈપૂર્વક પ્રશ્નો પૂછો, સીધો પ્રશ્નોનો મારો ના ચલાવો. મોટાભાગની મમ્મીઓને ઉલટ-તપાસ કરવાની ખાસ ટેવ હોય છે અને તેને કારણે જ સંતાનો સાથે તેને ટપાટપી થતી રહે છે. તમારી સાથેના સંવાદમાં ટીનેજર્સનું વલણ એવું હોય છે કે તમે એમને ઓછામાં ઓછા પ્રશ્નો પૂછો ! જેમ કે, તમે એમને કોનો ફોન છે એવું ના પૂછો એટલે મોટાભાગે એ લોકો ફોન ‘સાયલન્ટ મોડ’ પર જ રાખતા હોય છે! કોનો ફોન કે મેસેજ આવી રહ્યો છે તે ના દેખાય એ માટે સ્ક્રીન દેખાય નહીં એ રીતે ફોન હંમેશા ઊંધો મુકતા હોય છે! સામે કોની સાથે વાતો કરે છે એ કળી ના જાવ એટલા માટે ફોન પર વાતો કરવાને બદલે એ લોકો મેસેંજરથી ચેટ કરવાનું વધુ પસંદ કરતાં હોય છે! જો તમે તમારી કુતુહલતા કે દખલગીરી કાબુમાં રાખીને એમને જેટલા પ્રશ્નો ઓછા પુછશો એટલા એ વાતચીતમાં વધારે ખુલ્લાં થશે. પરંતુ એનો અર્થ એમ નથી કે એમને કંઈ ના પૂછવું, જ્યાં પૂછવું પડે કે દખલ કરવી પડે ત્યાં એમને ‘તને નહી ગમે પણ મારે જાણવું જરૂરી છે’ એમ કહીને દ્રઢતાથી પૂછવું પણ એટલું જ જરૂરી હોય છે.

પૂર્ણવિરામ

તમને તમારા ટીનેજર્સની સૌથી નજીક લઇ જતી કોઈ વસ્તુ હોય તો તે તમારા ‘કાન’ છે !

TMV1book

 

 

Tags: , , , , , , , ,

નવા વર્ષનો પહેલો દિવસ એટલે સંકલ્પ-દિન, વિચારોના ઉભરામાં જે ફીણ થઈને ચઢે તે બધાનો સંકલ્પ કરવાનો!

 નવા વર્ષનો પહેલો દિવસ એટલે સંકલ્પ-દિન, વિચારોના ઉભરામાં જે ફીણ થઈને ચઢે તે બધાનો સંકલ્પ કરવાનો અને ઉભરો બેઠે ફીણ અદ્રશ્ય થાય એટલે એ પાછા જ્યાં હતા ત્યાં ધુબાકા! ચાલો દિવાળીમાં બેસતા વર્ષે કરેલા સંકલ્પો ટાઢા પડી ગયા હોય તો એને ફૂંક મારવાનો વળી એક મોકો આજે મળ્યો છે – 2019નો પહેલો દિવસ. થીઓરેટીકલી, સંકલ્પો જીવનમાં જુદી જુદી બાબતોમાં બદલાવ લાવવાની અપેક્ષાએ પોતાની જાતને કરેલા વાયદાઓ છે, જે મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં પુરા થવાના બદલે એક પછી એક વર્ષે માત્ર રીપીટ થતા રહે છે. આ બાબતમાં વ્યક્તિનું મનોબળ આડું આવે છે એટલું વિચારીને અટકી જવાય તેમ નથી કારણ કે સંકલ્પો તૂટી જવા પાછળ કે પુરા ના થવા પાછળ મનોબળ સિવાયના પરિબળો પણ કામ કરતા હોય છે. મોટાભાગની વ્યક્તિઓ સંકલ્પોની બાબતમાં ‘નવી ગીલ્લી નવો દાવ, નવું વર્ષ નવેસરથી સંકલ્પો’ની થીયરી અપનાવતા હોય છે જેમાં વીતેલા વર્ષનો ગોટો વાળીને માળીયે ચઢાવી દેવાનો! મારી દ્રષ્ટીએ સંકલ્પો સમયની સાથે વિસરાઈ જવા પાછળ કે તૂટી જવા પાછળ વીતેલા વર્ષનું આ રીતે પીલ્લું વાળવાની વૃત્તિ ઘણો મહત્વનો ભાગ ભજવતી હોય છે. મોટાભાગની વ્યક્તિઓ નવા વર્ષના સંકલ્પોમાં જિંદગી સાથે નવો હિસાબ માંડતી હોય છે પરંતુ એ ભૂલી જતી હોય છે કે જુના હિસાબોની ચુકવણી કર્યા વગર કે પછી તેને નવા વર્ષમાં ખેંચ્યા વગર બેલેન્સ શીટ અધુરી છે. 2018 ઉપર ઝીણવટભરી નજર દોડાવ્યા વગર 2019નો ઉધ્ધાર કરવાની વાત ઉપરછલ્લી અને થોડાક દિવસો મનને મઝા કરાવનારી હશે. જો તમે ઈચ્છતા હોવ કે નવા વર્ષના સંકલ્પો ઝાકળ જેવા ના નીવડે અને તમારા જીવનમાં તમારી ધારણા મુજબનો બદલાવ લાવે તો સૌથી પહેલા વીતેલા વર્ષ ઉપર ઝીણવટભરી નજર અચૂક દોડાવજો.તમારા જીવનમાં બદલાવ લાવવા તમને મળેલી નિષ્ફળતાઓ, તમારી સાથે થયેલા દુર્વ્યવહારો કે તમને પડેલી તકલીફોમાંથી તમે જે શીખ્યા તે નવા વર્ષના સંકલ્પો કરતા વધુ કામ આવે છે.

મઝાની વાત એ છે કે કામ લાગે કે ના લાગે, બદલાવ લાવે કે ના લાવે સંકલ્પો કરવાની લાલચ હંમેશા લાગેલી રહે છે. સમગ્ર વિશ્વના લોકો દ્વારા કરાતા સંકલ્પોમાં એક ગજબનું સામ્ય જોવા મળે છે. લગભગ પચાસ ટકા સંકલ્પો પોતાની જાતને વધુ સારી બનાવવાના એટલે કે સેલ્ફ-ઈમ્પ્રુવમેન્ટને લગતા હોય છે. બીજા ખુબ સામાન્ય સંકલ્પોમાં વજન ઘટાડવાના, દેખાવ વધુ આકર્ષક બનાવવાના, વ્યસનો છોડવાના, પોતાની જીવનશૈલી તંદુરસ્ત બનાવવા અંગેના, ભણતરને લગતા, કમાણી વધારવાના અને પૈસાનું યોગ્ય આયોજન કરવાના, સંબંધોને વધુ મજબુત-તંદુરસ્ત બનાવવાના કે તેમાં રહેલા મનદુઃખને દુર કરવાના, પત્ની-બાળકો-કુટુંબીજનો સાથે વધુ સમય વિતાવવાના, પ્રવાસ ખેડવાના, વેકેશન લેવાના વગેરે સંકલ્પોનો સમાવેશ કરી શકાય. અત્યંત ઉત્સાહપૂર્વક અને જુસ્સાથી કરેલા આવા સંકલ્પો પૈકી ત્રીસ ટકામાં કિસ્સામાંતો પહેલા પખવાડીયામાં જ બધું હવા થઇ જાય છે. એક મહિનામાં બીજા દસ ટકા અને છ મહીનામાં તો લગભગ સાઈઠ ટકા ઉપર સંકલ્પો ખરી પડે છે.મોટેરાઓની સરખામણીએ યુવાનો પોતાના સંકલ્પોને વધુ સમય વળગી રહે છે. જાળવવા અઘરા પડે એવા સંકલ્પોમાં મુખ્યત્વે વજન ઘટાડવાના, તંદુરસ્તી વધારવાના, જીવનશૈલી સુધારવાના, ધુમ્રપાન-દારૂ જેવા વ્યસન છોડવાના, કંઇક નવું શીખવાના, ખર્ચા ઘટાડવાના, કુટુંબ માટે વધુ સમય ફાળવવાના, તણાવ ઓછો કરી હળવાશ અનુભવવાના, પ્રવાસ કરવાના વગેરેનો સમાવેશ કરી શકાય. 

 અત્યંત ઉત્સાહપૂર્વક અને જુસ્સાથી કરેલા સંકલ્પો પૈકી ત્રીસ ટકામાં કિસ્સામાંતો પહેલા પખવાડીયામાં બધું હવા થઇ જાય છે. એક મહિનામાં બીજા દસ ટકા અને મહીનામાં તો લગભગ સાઈઠ ટકા ઉપર સંકલ્પો ખરી પડે છે.

સંકલ્પોનું આ વાસ્તવિક ચિત્રણ કરવા પાછળનો ઉદ્દેશ તમને સંકલ્પો કરતા રોકવાનો નથી પરંતુ ચીલાચાલુ ડીફોલ્ટ સંકલ્પોથી વાકેફ કરવાનો છે, જેથી તમે મોટાભાગના કરે છે તેમ માત્ર યંત્રવત ન્યુ યર રીઝોલ્યુશનમાં ના જોતરાવ. જીવનમાં બદલાવ કે સુધાર લાવવા માટેની શરૂવાત કરવા આમ તો કોઈ ચોક્કસ દિવસની જરૂર નથી હોતી પરંતુ જેમ કોમ્યુટરમાં રીસ્ટોર પોઈન્ટ હોય છે તેમ આવા દિવસો જીવનમાં રીસ્ટોર પોઈન્ટની ગરજ સારે છે. આપણે ભલે માનીએ કે અમુક દિવસે કરેલા સંકલ્પો સાર્થક થવાની શક્યતા વધારે રહેતી હોય છે પરંતુ હકીકત એ છે કે સંકલ્પો સાર્થક થવા પાછળ દિવસ કરતા માનસિક તૈયારી અને તેના પરત્વેની પ્રાથમિકતા વધુ અગત્યની છે. જો જીવનમાં બદલાવ લાવવા માટે આપણે પાક્કો નિર્ધાર કરવા માંગતા હોઈએ તો જ્યાં જે કંઈ સુધારવાનું છે ત્યાં તે સુધારવાની બિનશરતી માનસિક તૈયારી રાખવી પડશે. બિનશરતી એટલા માટે કે હાલ પુરતો તો સુધાર લાવવાનો આ નિર્ણય એકતરફી છે, તેમાં આગળ વધતા સમય, સંજોગો કે વ્યક્તિઓની અનુકુળતા ભળે તો આપણા માટે સરળતા વધશે નહીંતર આવનારું વર્ષ બહેતર બનાવવા માટે એકલે પંડે મચી પડવાનું ! બદલાવ બધા ઈચ્છે છે અને એ પણ ચમત્કારરૂપે, જે ફિલ્મો-વાર્તાઓમાં થાય છે. વાસ્તવિક જીવનમાં બદલાવ લાવવા માટે સતત અને રોજબરોજ પ્રયત્નશીલ રહેવું પડે. જીવન બદલાય છે, જીવન પરત્વેની દ્રષ્ટિ પણ બદલાય છે. ક્યાંક સમયની સાથે પરિસ્થિતિઓ જીવન બદલે છે તો ક્યાંક તમારી અંગત સમજ જીવન બદલે છે. બે વચ્ચે ફરક એટલો છે કે પરિસ્થિતિઓથી બદલાતા જીવનની દિશા તમારા હાથમાં નથી હોતી અને તમારી ઈચ્છા મુજબની પણ નથી હોતી, જયારે સમજ કેળવીને બદલાતું જીવન તમારી ઇચ્છાઓ મુજબનું હોય છે. આ સમજ બદલવા સંકલ્પો ઓછા અને અનુભવો વધુ કામ આવે છે. 

આજે હું આ લખી રહ્યો છું ત્યારે મને યાદ આવે છે કે અમારા કુટુંબના એક વડીલના ભાત નહીં ખાવાના સંકલ્પ ઉપર પરિવારજનો ટીપ્પણી કરતા કે મુદ્દે એમને ભાત ભાવતો જ નહતો અને પોતાનું મનોબળ કેટલું મક્કમ છે એ બતાવવા કાયમ વરસ વરસ આવો સંકલ્પ કરીને પોરસાતા. આવા અનુકુળ સંકલ્પો કરીને પોતાના મનને મનાવતા કે પોતાનામાં ખોટો આત્મવિશ્વાસ ભરતા લોકો’ય ઓછા નથી. આવા લોકો એકદમ મસ્ત છે કારણ કે એ જતા ક્યાય નથી અને તેમ છતાં મનોમન મુસાફરીનો આનંદ લે છે !! હેપ્પી 2019 ☺

પૂર્ણવિરામ:

ભૂતકાળના અનુભવોમાંથી આજ ડહાપણભરી બને છે અને આજના ડહાપણમાંથી આવતીકાલનો ઉધ્ધાર થાય છે.

TMV1

 

 

Tags: , , , , , ,

Inputs in Sunday Times – Rise in distraught teens seeking help

PUSHED TO THE WALL

Rise in distraught teens seeking help

TIMES NEWS NETWORK

Ahmedabad:

The debate is still raging on whether the act captured in a video that surfaced on Friday — showing a swimming coach at a city club hitting two girls with a neck cord — showed the ugly underbelly of the grind the sportspersons allegedly go through in search of glory.

However, what shocked many was the stand taken by the parents when they refused to press charges against the coach and backed his methods.

For the city-based psychiatrists, it’s not a new phenomenon. But in absence of a support system, it can take dangerous proportions, they said. The corporal punishment of any kind can leave deep scars on the person’s psyche that can manifest immediately or after a long time.

Dr Hansal Bhachech, a city-based psychiatrist, said that earlier they used to get cases of the children that have to cope with the study pressure but now the cocurricular activities have also taken a new dimension. “In an earlier case, a successful state-level tennis player went for both physical and psychological treatment as he had severely damaged his ankle. The reason was the reported pressure from the parents and coach due to which he had developed performance anxiety and was not able to concentrate,” he said.

In another instance, a skating enthusiast went into a shell after the constant grind of getting at skating rink at 5am daily and undergo rigorous regime with the parents’ consent. She eventually abandoned her love, said Dr Bhachech.

The mistreatment of a child hampers psychological development, said Dr Ajay Chauhan, superintendent of Government Hospital for Mental Health.

“The children undergoing abuse have control issues, seem to be more angry compared to other children, difficulty in showing genuine care or affection and underdeveloped conscience. Pressure to perform should not be associated with the burden of expectations,” he said. Binal Patel, city coordinator for 1098 Childline, said that even when the parents are not willing to press charges, a third person can file a complaint under Section 75 of Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act, 2015 pertaining to Punishment for Cruelty to Child.

 
Leave a comment

Posted by on September 16, 2018 in Interviews

 

Tags: , , , , , ,

Video

Radio Talks

Sharing my Radio Talk

 

RJ Dhvanit reciting poem on Krishna by Dr. Hansal Bhachech

 

1535905556709.JPEG

 
Leave a comment

Posted by on September 14, 2018 in Interviews, My Poems

 

Tags: , , , , , , ,