અત્યારે લગભગ દરેક વ્યક્તિ કોરોના અંગે પીએચડી થવાના ઉંબરે છે, કો’ક પરીક્ષા લે એટલી જ વાર!

આપણું મગજ અને મોબાઈલ, બંને માહિતીથી ફાટફાટ થાય છે એ વાત મેં ગયા અઠવાડિયે આ કોલમમાં કરી હતી. માહિતી અને જાણકારી વધે એ સારી વાત છે પરંતુ તેની સાથે સાથે અક્કલ અને સમજ ના વધે તો તે કમનસીબ બાબત છે. હાલના સંજોગોનું જ ઉદાહરણ લો ને, અત્યારે લગભગ દરેક વ્યક્તિ કોરોના અંગે પીએચડી થવાના ઉંબરે છે, કો’ક પરીક્ષા લે એટલી જ વાર! બે દિવસ પહેલા અમારા પસ્તીવાળાભાઈ પસ્તી જોખતા જોખતા, મોબાઈલ પર વાગડી ભાષાના લહેકામાં, કોઈને કહી રહ્યા’તા ‘એણાને રેમડેસીવીર અલાવી દો કે’.

હું ક્લિનિક જવા નીકળતો હતો ને મારા કાને એની આ વાત પડી એટલે હું ઉભો રહ્યો. એનો ફોન પત્યો એટલે મેં કહ્યું ‘વાહ, તમને તો ઈન્જેક્શનના નામ પણ ખબર છે!’ જવાબમાં એણે મને એક બ્રોડ-સ્માઈલ આપ્યું. મને તો એની બોડી-લેન્ગવેજ એવી લાગી કે જાણે એ દર્દી અહીં હાજર હોત’તો આ ભાઈ જ ઇન્જેક્શન આપી દેત! 

આ તો કઈં નથી, કોવીડ અંગેની જાણકારી તો એવી વધી છે કે લેબોરેટરી ટેસ્ટથી માંડીને એચઆરસીટી સુધીની બધી જ માહિતી જાણે કાલે પરીક્ષા આપવાની હોય એ રીતે કડકડાટ મોઢે છે! સીઆરપી, ડીડાઈમર, ફેરેટીન, સીટી સ્કોર વગેરેનો ઉલ્લેખ આપણી રોજિંદી વાતોમાં ચણા-મમરાની જેમ થવા માંડ્યો છે! માહિતી વિસ્ફોટનું આ ફરજંદ છે. ઘણાને એમ થાય છે કે રોગ વિષે માહિતી હોવી એમાં ખોટું શું છે?! ખોટું કઈં નથી પરંતુ એ માહિતીના આધારે તમે તેના નિષ્ણાતની જેમ વર્તવા માંડો કે સારવાર કરનારને ચેલેન્જ કરવા માંડો તો તે ખોટું છે! સારવાર કરનાર ફિઝિશિયન રેમડેસીવીર આપવાની ના પાડે અને સગા એને આપવાનું દબાણ કરે એ ખોટું છે. ક્યારેક આનાથી ઉલટું પણ જોવા મળે છે, ડોક્ટર સારવારની વાત કરે અને દર્દી કે સગા કહે એની જરૂર નથી. માહિતીની સાથે સાથે પોતાની મર્યાદાનું ભાન ના હોવું એ ખોટું છે. આશ્ચર્ય તો એ વાતનું છે કે માહિતી મેળવીને કોઈ વકીલ, એન્જીનીઅર, આર્કીટેક કે ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ નથી બની જતું પણ ડોક્ટર કોઈપણ બની જાય છે!! વકીલને કોર્ટમાં દલીલ કેમ કરવી કે ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટને ટેક્સ કેમ બચાવવો એ તેના ક્લાયન્ટ ક્યારે’ય નથી શીખવતા પરંતુ ડોક્ટરને સારવાર કેવી રીતે કરવી એ બધા જ શીખવતા હોય છે!! ક્યારેય તમે રેસ્ટોરન્ટમાં જમવા જાવ ત્યારે ત્યાંના શેફને મળીને એવું કહ્યું છે મારા સાળાના સાઢુભાઈનો બાબો ફલાણી રેસ્ટોરન્ટમાં શેફ છે એની જોડે જરા મસાલાની બાબતમાં વાત કરી લો ને!! તમને કદાચ આ વાત હાસ્યાસ્પદ લાગશે પરંતુ ડોક્ટરો સાથે તો આવું રોજનું છે. ઈશ્વરે આપેલી બુદ્ધિનો પોતાના હિતમાં ઉપયોગ કરવાની આવડત હશે તેને સમજાશે કે આ પ્રકારના અભિગમમાં નુકશાન થવાનું હોય તો કોને થાય?!

વાત કોવીડના સંદર્ભમાં ઉખેળી છે પરંતુ સમસ્યા તો ઘણી જૂની છે, આપણી માનસિકતામાં વણાયેલી છે. આપણે આપણા કામથી મતલબ રાખતી પ્રજા નથી, આપણે તો સીટી સ્કેનમાં પાઈની’ય ખબર ના પડે તેમ છતાં હવામાં એની ફિલ્મ ઊંચી કરીને જોનારી પ્રજા છીએ, એટલું જ નહીં  લાગે આવે તો અભિપ્રાય પણ ના ખચકાઈએ એવા છીએ! આપણે કોઈને બીજું કઈં આપીએ કે ના આપીએ, સલાહ ચોક્કસ આપી દઈએ. મોદી, કોહલી, અદાણી કે બચ્ચને શું કરવું જોઈએ એ સામાન્યમાં સામાન્ય માણસ બગલ ખંજવાળતા કહી શકે એવી પ્રજાથી આ દેશ ભર્યો પડ્યો છે. વી ડોન્ટ માઈન્ડ અવર ઑન  બિઝનેસ! આપણે આપણું કામ નિષ્ઠાથી કરવાને બદલે બીજો પોતાનું કામ નિષ્ઠાથી કેવી રીતે કરી શકે અથવા એ તેને કેવી રીતે કરવું જોઈએ એ સલાહ આપવામાં વધુ રસ દાખવનારી પ્રજા છીએ! એમાં’ય કોણ જાણે કેમ પણ મેડિકલ અને સાઇકોલોજીમાં બધા જ સ્નાતક છે! તમારી શારીરિક કે માનસિક સમસ્યાઓનો ઉકેલ તમને કોઈની પણ પાસે મળી શકે! કો’ક એવું  જવલ્લે જ મળશે કે જે કહે કે આ મારો વિષય નથી, તમારે આ બાબતે કોઈ નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ. એક બાજુ આવી માનસિકતા અને બીજી બાજુ ઝકરબર્ગ પ્લેટફોર્મ્સ (વોટ્સએપ, ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ), ગુગલ પ્લેટફોર્મ્સ (ગુગલ સર્ચ, યૂટ્યૂબ)નો સાથ, દોડતાને ઢાળ કરી આપ્યો! 

માહિતીનો ભંડાર પોતાના મગજ અને મોબાઈલમાં ડાઉનલોડ કરીને બેઠેલા જ્ઞાનીઓ માટે આજે એવું સ્વીકારવું અઘરું છે કે ફલાણું મને ખબર નથી, ફલાણા વિષે હું જાણતો નથી કે ફલાણું મને આવડતું નથી! આજના માહિતી વિસ્ફોટના આ જમાનામાં ‘મને ખબર નથી’, ‘હું જાણતો નથી’ કે ‘મને આવડતું નથી’ એવું કહેવા કે સ્વીકારવા નૈતિક હિંમત જોઈએ! હિંમત એટલા માટે કે જયારે તમે કહો કે હું નથી જાણતો ત્યારે તમને બીજા લોકો નાનમનો અનુભવ કરાવવા માંડે! મારી તો સ્પષ્ટ માન્યતા છે કે દરેક વસ્તુ જાણવાની જરૂર નથી. બિનજરૂરી માહિતી કે જાણકારી તમને માનસિક તણાવમાં રાખે છે, તમારો મનોભાર વધારે છે. પ્રોફેશનલ્સને તેમની જે સેવાઓ માટે પૈસા ચૂકવો છો તે બાબતોમાં માથું મારવાની જરૂર નથી હોતી. પરંતુ મોટાભાગના લોકોને બિનજરૂરી અને અધકચરી માહિતીઓને કારણે વિશ્વાસની સમસ્યા(ટ્રસ્ટ ઇસ્યુઝ) હોય છે, મેડિકલ પ્રોફેશનમાં તો ખાસ! ડોક્ટરની સારવારને ગુગલ કે બીજી ફાલતુ માહિતીઓથી સતત મોનિટર કરતો રહેતો એક વર્ગ છે.  જયારે કોઈ વ્યક્તિનું તમે કામ કરતા હોવ અને એ વ્યક્તિ તમારી દરેક બાબતોને શંકાથી જોતી હોય કે દલીલો કરીને બધું બરાબર થઇ રહ્યું છે એવી સતત ખાતરી કરતી રહેતી હોય ત્યારે કામ કરવું કેટલું અઘરું પડે એવી સમજ સૌ કોઈમાં હોવી જોઈએ. 

 સમજાય તો વાત સાવ સાદી છે, ‘જેનું કામ જે કરે’. બિનજરૂરી માહિતીઓ ના મેળવો, જે વિષય આપણો નથી તેમાં જરૂર કરતા ઊંડા ઉતરવાનો પ્રયત્ન ના કરો, એના બદલે એટલો સમય અને શક્તિ તમારા જ ક્ષેત્રમાં ખર્ચો તો જીવનમાં કદાચ તમારી વધુ પ્રગતિ થશે અને તમે સમૃદ્ધ બનશો. દરેક વ્યક્તિ નિષ્ઠાથી જ કામ કરે છે, એની નિષ્ઠામાં વિશ્વાસ રાખો ફાયદો તમારો જ છે.

પૂર્ણવિરામ:

કોવીડની ટ્રીટમેન્ટના મેસેજ તો જાણે એવી રીતે ચર્ચાઈ રહ્યા છે કે થોડા સમય પછી માબાપ તેના ત્રણ વર્ષના સંતાનને પણ કહેશે ‘ચાલો બેટા, અંકલને કોવીડની ટ્રીટમેન્ટ સંભળાવી દો તો’!!

One Comment Add yours

  1. Shah says:

    Pan ajkal dotor dwara fraud bau thay chhe etle loko ne em thay k medial bhasha ma janita dotor ne smjavi de to hashkaro thay.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s