RSS

Monthly Archives: May 2016

નજીકના સંબંધોમાં દરેકની અપેક્ષાઓ એટલી હદે વકરેલી અને વિસ્તરેલી હોય છે કે કશું’ય ઓછું ખપતું નથી !

Tari ane mari vaat

 

સવાર સવારમાં છાપામાં બે સમાચારો એવા વાંચ્યા કે એક રમુજ યાદ આવી ગઈ. પહેલા સમાચારો કહું પછી રમુજ અને છેલ્લે તેની સાથે સંકળાયેલી આપણી વાત. પહેલા સમાચાર, અરવલ્લી જીલ્લામાં બે બળદો કોઈપણ ચાલક વગર, જાતે જ, ટ્રાફિકમાં ઘર અને ખેતરની વચ્ચે માલ-સામાન લઇને આવ-જાવ કરે છે. ત્રણ વર્ષથી તેમનો આ નિત્યક્રમ કોઈપણ ભૂલ વગર ચાલુ છે ! બીજા સમાચાર, બ્રિટનમાં એક શ્વાન ૧૨ દિવસ સુધી, ૩૮૬ કી.મી. ચાલીને આપમેળે પોતાના જુના માલિકના ઘરે પહોંચી ગયો, તે પણ શહેરોના વ્યસ્ત રસ્તાઓ પસાર કરીને !!

હવે આ સમાચારો વાંચતા જ યાદ આવેલી રમુજ. એક દુકાનદાર તેની દુકાન બંધ કરવાની તૈયારીમાં હતો ત્યાં એક શ્વાન મોઢામાં થેલી લઈને દુકાનમાં આવી પહોંચ્યો. તેની થેલીમાં અમુક વસ્તુઓનું લીસ્ટ અને તે માટે જરૂરી પૈસા હતા. દુકાનદારે પૈસા લઈને થેલીમાં સામગ્રી ભરી દીધી એટલે શ્વાન એને મોઢામાં લઈને ચાલવા માંડ્યો. દુકાનદારના આશ્ચર્યનો પાર ના રહ્યો. આટલો સમજદાર શ્વાન?! હવે તે ક્યાં જશે?! તેનો માલિક કોણ હશે?! વગેરે પ્રશ્નોથી એના મનમાં ઉભી થયેલી કુતુહલતાવશ દુકાનદાર ઝડપભેર દુકાન બંધ કરી શ્વાન પાછળ ચાલવા લાગ્યો. શ્વાન નજીકના બસસ્ટોપ ઉપર ઉભો રહ્યો અને બસ આવી એટલે બંને બસમાં ચઢી ગયા. શ્વાને ડોકું આગળ કરીને કંડકટર સામે ગળાનો પટ્ટો આગળ કર્યો. પટ્ટામાં રહેલા નાના પોકેટમાં ઉતરવાના સ્થળનું નામ અને એ માટે જરૂરી પૈસા હતા. કંડકટરે પૈસા લઈને ટીકીટ મૂકી દીધી. થોડીવારમાં શ્વાનનું સ્ટેન્ડ આવ્યું એટલે તે ઉતરી ગયો, દુકાનદાર પણ તેની પાછળ પાછળ. સરવાળે એક ઘર પાસે જઈને તેણે પગથી બારણા ઉપર ટકોરા માર્યા. તેના માલિકે બારણું ખોલતા જ શ્વાનને લાકડીથી ઝૂડી કાઢ્યો ! દુકાનદાર તો સડક થઇ ગયો, એને તો એમજ હતું કે તેનો માલિક તેને આવી અદભુત કામગીરી બદલ ગળે લગાવી દેશે પણ અહીં તો સાવ નગુણું દ્રશ્ય જોવા મળ્યું ! એનાથી રહેવાયું નહીં, એણે શ્વાનના માલિકને પૂછ્યું કે શ્વાનની કમાલ કહી શકાય તેવી આ અદ્વિતીય કામગીરી બદલ મેથીપાક?! માલિકે ગુસ્સામાં વળતો જવાબ આપ્યો ‘સાવ ગધેડો છે, ઘરની ચાવી સાથે લઇને જવું જોઈતું’તું ને?! મારી ઊંઘ બગાડી મૂરખાએ…’

***************

વાત કાલ્પનિક છે, પરંતુ તેમાં છતી થતી માનસિકતા વાસ્તવિક છે, નીકટના અને અંતરંગ સંબંધોમાં હંમેશા જોવા મળે એવી છે. નજીકના સંબંધોમાં દરેકની અપેક્ષાઓ એટલી હદે વકરેલી અને વિસ્તરેલી હોય છે કે કશું’ય ઓછું ખપતું નથી. ક્યાંક કંઇક ખૂટ્યું, સહેજ ઉણા ઉતર્યા કે પાછલો બધો જમા હિસાબ ઝીરો ! બધી સારાઈ વિસરીને એક ચૂક ઉપર ધોકાવાળી !! એવું નથી કે સમજતા નથી, પરંતુ અપેક્ષાઓને કારણે એટલો અંધાપો આવી જાય છે કે નજર ટૂંકી થઇ જાય છે. બાકી, જો દુકાનદારે શ્વાનના માલિકને એમ કહ્યું હોત કે આ ગધેડા જેવો શ્વાન મને વેચી દો, તો?! તરત જ માલિકને શ્વાનની બધી ખૂબીઓ એક સેકન્ડમાં યાદ આવી જાત.

એક બેને ગુસ્સામાં ઘરની ક્રોકરી પછાડીને તોડી નાખી અને પતિ સાથે એવો ઝગડો કર્યો’કે ચાર દા’ડા પછી પણ શાંત થવાનું નામ ના લે ! કારણ એટલું કે પતિદેવ એને મુકીને મિત્રો સાથે ફિલ્મ જોઈ આવ્યા. ઝગડો પહોંચ્યો મારા કન્સલ્ટીંગ રૂમ સુધી. પતિ કહે ‘વીસ વર્ષમાં પહેલીવાર તને મુકીને ફિલ્મ જોવા ગયો અને તે પણ બધા મિત્રોએ એકલા જવાનું નક્કી કર્યું’તું એટલે. વળી એવું’ય નથી કે છાનોમાનો ગયો’તો, તને કહ્યું પણ હતું’ ત્યાં તો બેન રીતસરના તાડૂક્યા ‘કહ્યું તો શું ઉપકાર કર્યો?! વાત એ નથી કે તું ફિલ્મ જોવા ગયો, વાત એ છે કે મને મુકીને ગયો. તું મિત્રોને ના પાડી શક્યો હોત પણ તારે જ જવું’તુ’ પેલો કોઈપણ તાર્કિક દલીલ દ્વારા બેનને સમજાવા જાય અને બેન જૂની જૂની નગણ્ય બાબતો કાઢીને ઝગડે જાય. એટલે મેં સાવ છેલ્લી પાટલીની વાત કરી ‘એમ કરો તમે છૂટાછેડા લઇ લો !’ એકધારી સ્પીડમાં ઝગડતા બેન અવાક થઈને અટકી પડ્યા. થોડીવારની ચુપકીદી પછી બેન બોલ્યા ‘તમે’ય શું વાત કરો છો સર, એટલા’ય કંઈ અમારી વચ્ચે પ્રશ્નો નથી કે છૂટાછેડા સુધીની વાત કરવી પડે અને એ તો બહુ કેરીંગ છે, મને ખુબ સાચવે છે’ ઘણીવાર શબ્દોથી ઝાટકો ખાઈને પણ અક્કલ ઠેકાણે આવી જતી હોય છે, મારા વાક્યએ ધાર્યું કામ કરી આપ્યું એટલે મેં હળવેથી જવા દીધું ‘તો પછી એમને માફ કરી દો.’ બેનની આંખોમાં ઝળઝળિયાં આવી ગયા.

સંબંધોમાં અપેક્ષાઓ હોવી ખોટી નથી, પોતાના લોકો પાસે જેટલી અપેક્ષાઓ હોય તેટલી પારકા લોકો પાસે ના હોય. પરંતુ આ અપેક્ષાઓની સાથે સાથે વિવેક અને સંયમ હોવો પણ એટલો જ જરૂરી છે. ક્યાં, ક્યારે, કેમ, કેટલી, કેવીરીતની વગેરેનો વિવેક અને ક્યાંક એ ના પૂરી થાય કે પૂરી કરવામાં કચાશ આવી જાય તો તે સ્વીકારીને દાખવવાનો સંયમ. સંબંધોમાં અપેક્ષાઓ હોવી ખોટી નથી, પોતાના લોકો પાસે જેટલી અપેક્ષાઓ હોય તેટલી પારકા લોકો પાસે ના હોય. પરંતુ આ અપેક્ષાઓની સાથે સાથે વિવેક અને સંયમ હોવો પણ એટલો જ જરૂરી છે. ક્યાં, ક્યારે, કેમ, કેટલી, કેવીરીતની વગેરેનો વિવેક અને ક્યાંક એ ના પૂરી થાય કે પૂરી કરવામાં કચાશ આવી જાય તો તે સ્વીકારીને દાખવવાનો સંયમ. કોઈપણ સંબંધમાં વ્યક્તિઓ એકબીજાને આટલી સ્વતંત્રતા અને સ્વીકૃતિ ના આપી શકે તો પછી એ સંબંધ નામ માત્રનો બનીને રહી જાય છે. અપેક્ષાઓ ટાઢિયા તાવ જેવી છે. ટાઢિયા તાવમાં ઠંડી શરીરની અંદરથી ઉઠતી હોય છે અને તેથી જ બહારથી ઓઢાડેલા ગમે તેટલા ધાબળા ઓછા પડે છે. બરાબર એ જ રીતે અપેક્ષાઓ આપણી અંદર ઉઠે છે, એને સંતોષવાના બીજાના પ્રયત્નો કાયમ ઓછા જ પડે છે. એપેક્ષાઓનો ઈલાજ આપણે પોતે જ કરવાનો છે. એનો અર્થ એમ નથી કે સંબંધોમાં રહેલી અપેક્ષાઓને છતી ના કરવી કે પૂરી ના થયેલી અપેક્ષાનું દર્દ ચુપચાપ ગળે ઉતારી જવું. પરંતુ કહેવાનો અર્થ એટલો છે કે ના સંતોષાયેલી અપેક્ષાની રજૂઆત ચોક્કસ હોઈ શકે પરંતુ તેની સામે વાંધા-વચકા ના હોઈ શકે, કો’કવારની ચૂકથી માથે ચઢીને ટપલા નહીં મારવાના ! પરંતુ હંમેશા જ ચૂક થઇ જતી હોય તો?! તો સમજવું કે સંબંધને નવેસરથી મૂલવવાનો સમય આવી ગયો છે અને સાથે સાથે સાદી સમજ એ કેળવવી કે કોઈપણ વ્યક્તિને સતત તમારી અપેક્ષાઓ સંબંધી લાગણીઓના દબાણમાં રાખીને સંબંધને સ્વસ્થ ના રાખી શકાય.

પૂર્ણવિરામ:

સંબંધોનું એક વરવું સત્ય – લાગણીઓના સ્તરે વ્યક્તિ જેટલી વધુ નજીક તેટલી તે ઓછી માફીપાત્ર !!

happyminds_logo1Instagramt

 

Tags: , , , , , , , , , , , ,