RSS

Monthly Archives: October 2014

જીવનમાં ઘણી બાબતો જેટલી સરળતાથી ગળે ઉતરી જતી હોય છે તેટલી સરળતાથી પચી નથી જતી…

કાળી ચૌદશે સવાર સવારમાં જ ફોન આવી ગયો ‘સાહેબ આજે તો તમે જબરદસ્ત વાત લખી છે કે સુખનો સાચો આધાર બહારનું ભપકાદાર નહીં પણ તમારી અંદરનું મજબુત બનાવવા ઉપર છે. મને તો આખો લેખ એક જ વાંચનમાં ગળે ઉતરી ગયો. દિવાળીમાં તમે એક સુંદર વાંચનની ભેટ આપી’

‘વાંચ્યા પછી શું?!’ મેં વળતો પ્રશ્ન કર્યો.

ભાઈ જરા મૂંઝાયા હોય એવું લાગ્યું એટલે મેં જ આગળ ધપાવ્યું ‘જીવનમાં ઘણી બાબતો જેટલી સરળતાથી ગળે ઉતરી જતી હોય છે તેટલી સરળતાથી પચી નથી જતી.’

*******

સંવાદ નાનો છે પરંતુ માર્મિક છે. જેમ ખોરાકનો ખરો ફાયદો(કે નુકસાન) ગળે ઉતારવાથી નહીં પણ તેના પાચનથી થાય છે તેમ વ્યવહારમાં વિચારનો સાચો ફાયદો સ્વીકારવાથી નહીં પણ જીવનમાં અપનાવવાથી થાય છે. બીજા અર્થમાં કહીએ તો વાત સ્વીકારવાથી જીવનમાં બદલાવ નથી આવતો, વાત અપનાવવાથી કે વ્યવહારમાં ઉતારવાથી બદલાવ આવે છે. આટલું વાંચતા જ મન સ્વ-બચાવમાં કહેશે કે પાચન માટે પણ પહેલા ખોરાક ગળે ઉતારવો તો પડે ને?! તર્ક સાચો એની ના નહીં પણ વિચારની બાબતમાં થોડું જુદું છે. જીવનમાં ઉતારવા કોઈપણ વિચારની સ્વીકૃતિ પહેલું પગથીયું છે પરંતુ કમનસીબે આપણો અભિગમ મોટાભાગે એવો હોય છે કે તે જાણે છેલ્લું પગથીયું હોય! મોટાભાગની વ્યક્તિઓ વાત સ્વીકારીને સંતોષ માનતા હોય છે અને ક્યારેક આ સ્વીકૃતિ પાછળ છુટકારો મેળવવાનો આશય હોય છે. જેમ કે, નાની નાની બાબતોમાં ગુસ્સો થઇ જતી વ્યક્તિ એમ કહે કે ‘મારો ગુસ્સો ખરાબ છે તે હું સ્વીકારું છું પરંતુ એમણે પણ મને ગુસ્સો આવે તેવું ના કરવું જોઈએ ને?!’ આનો અર્થ એમ થયો કે મેં સ્વીકારી તો લીધું કે મને ગુસ્સો બહુ આવે છે પણ એને કાબુમાં રાખવાનું કામ સામેવાળાનું છે. એમણે મને ગુસ્સો અપાવે તેવું કંઈ કરવાનું નહીં! પોતાની સ્વીકૃતિથી વાત પતી જાય છે, આગળનું ધ્યાન બીજાએ રાખવાનું. હવે તમે જ કહો કે આવી વ્યક્તિઓના જીવનમાં બદલાવ આવે?! તેની સ્વીકૃતિ છેલ્લું પગથીયું છે. હું સ્વીકારું છું કે મારો ગુસ્સા ઉપર કાબુ નથી રહેતો પણ પરિસ્થિતિ કે વ્યવહારમાં બદલાવ લાવવાના પગલા હવે સામેવાળાએ લેવાના. મારી સ્વીકૃતિ બાદ મને ગુસ્સો ના આવે તેનું ધ્યાન તેણે રાખવાનું! હકીકતમાં તો જો તે વ્યક્તિ પોતાની આ સ્વભાવગત બાબતની સ્વીકૃતિને પહેલું પગથીયું ગણીને તેમાં બદલાવ લાવવાના આગળના પગલાઓ વિષે વિચારે અને તેને વ્યવહારમાં મુકવા કટિબદ્ધ થાય તો જ પરિસ્થિતિમાં-જીવનમાં બદલાવની શક્યતાઓ ઉભી કરી શકાય એમ હોય છે.

 ગુસ્સાવાળો સ્વભાવ તો એક ઉદાહરણ છે, બાકી આપણા રોજીંદા જીવનમાં એકબીજા સાથેના વ્યવહારોમાં અનેક મુદ્દાઓ પરત્વે આવો અભિગમ જોવા મળે છે. ‘મારો સ્વભાવ જ છે’, ‘ભૂલ થઇ ગઈ’, ‘મને માફ કરી દે’, ‘વારે વારે એ યાદ કરવાની જરૂર નથી’, ‘હવે ધ્યાન રાખીશ’ વગેરે. અભિગમ કોઈપણ અપનાવીએ પણ સ્વીકારી લેવાનું, સાચા અર્થમાં ભાન(રિઅલાઇઝ) થયું એટલે નહીં પણ વાત ઉપર પૂર્ણવિરામ મુકવા! ભવિષ્યમાં ફરી નહીં થાય એની કોઈ ગેરંટી નહીં! અલબત્ત ઘણા એવા પણ હોય છે કે સ્વીકૃતિ ગઈ તેલ લેવા, જે છે તે આ છે, હું તો આવો જ છું – આવા લોકો જીવનભર ટસલ અને પૂર્વગ્રહો સાથે જીવતા હોય છે. અહમના અંધાપામાં સંબંધોનું સુખ તેમની સમજમાં આવતું જ નથી અને ક્યારેક આવે તો પણ ઘણું મોડું થઇ ગયું હોય છે.

spread a thought

ઘણીવાર આ વાંચતા એવું થાય કે વાત તો સીધી અને સરળ છે, તો પછી વ્યવહારમાં ઉતારવી કેમ કઠણ છે?! કારણ કે, જીવનના મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં ‘ડીફોલ્ટ’માં જીવવું એ આપણી આદત છે. તમારા મોબાઈલ કે કોમ્પ્યુટરના પ્રોગ્રામોમાં અનેકવિધ વિકલ્પો પસંદ કરીને તેનો કુચ્ચો નીકળી જાય તેવો ઉપયોગ તમે કરી શકો તેમ હોવ છો, તેમ છતાં આપણે શું કરતા હોઈએ છીએ?! ‘ડીફોલ્ટ’ સેટિંગ્સ ઝીન્દાબાદ! આઈફોન અદભુત ડીવાઈસ છે કે ફોટોશોપ મેજિકલ સોફ્ટવેર છે તેવું બધા સ્વીકારશે પરંતુ સાચા અર્થમાં તેની ખણખોદ કરીને તેનો મહત્તમ ઉપયોગ કરનારા કેટલા?! આપણું કામ ‘ડીફોલ્ટ’માં જ ચાલી જાય છે. બસ આમ જ, જીવનમાં મોટાભાગના વ્યવહારો ‘ડીફોલ્ટ’માં જ સચવાઈ જાય છે પછી તેને વધુ ઉત્તમ બનાવવાની શક્યતાઓ તપાસવાનો શ્રમ શું કામ લેવો? આપણા ગુસ્સાથી બધા ફફડે છે, કાબુમાં રહે છે, આપણી ગણના પહેલી કરે છે પછી એમનો આપણા ગુસ્સા પ્રત્યેનો ગમો-અણગમો કે ગણનાની ઈચ્છા-અનિચ્છા વિષે ચિંતન કરવાનો શ્રમ થોડો કરાય?! બહુ બહુ તો અદભુત ડીવાઈસ-મેજિકલ સોફ્ટવેર જેવું સ્વીકારીને કામ પતાવવાનું ‘ડીફોલ્ટ’ સેટિંગ્સમાં… આ જ કારણ છે કે મોટીવેશનલ બુક વાંચનારા કે લેક્ચરોના અંતે તાળીઓનો ગડગડાટ કરનારા સરવાળે તો ત્યાં ના ત્યાંજ રહે છે પણ લેખકો કે વક્તાઓ ક્યાંના ક્યાં પહોંચી જાય છે! અહીં પાર્કર નામના એક મનોવિજ્ઞાનીએ આપેલો નિયમ ખુબ માર્મિક સાબિત થાય એમ છે – ‘લોકો એ નથી કરતા કે જે તેમણે કરવું જોઈએ, લોકો એ જ કરતા હોય છે જે તેમને કરવું હોય છે’

સમજણમાં ઉતરે તો વાત એટલી જ છે કે ભૂલ કે નબળાઈ સ્વીકારવાથી વાત પતી નથી જતી, શરુ થાય છે. સ્વીકારની ઘડીથી જ બદલાવ લાવવા વિષે પ્રતિબધ્ધતા કેળવવાની અને એ પણ કોઈ સામી શરત વગર. જીવનને બદલવાની ઈચ્છા કરવાથી કે તે માટેનું પ્રોત્સાહન મળવાથી જીવન બદલાતું નથી, જાતે જ સમજ કેળવવી પડે છે અને સતત એ દિશામાં એકલપંડે પ્રયત્નશીલ રહેવું પડે છે.

પૂર્ણવિરામ: 

જયારે ભૂલો, દુરવ્યવ્હારો કે નબળાઈઓ કોઠે પડી જાય છે ત્યારે તેના કારણે આવવી જોઈતી શરમ બેશરમીમાં પલટાઈ જાય છે. 

Cover

Advertisements
 

Tags: , , , , , ,

આપણે મહેનત કરીએ છીએ, આગળ વધીએ છીએ, સાધન-સગવડો ખરીદીએ છીએ પણ એનો અર્થ એમ ના સમજતા કે આપણે સુખી થઈએ છીએ, સુખનું ગણિત અલગ છે…

HNY

દિવાળી આવી ગઈ. સુખ-સંપત્તિના સપનાઓ સાકાર કરવાના અને નવા સંકલ્પો કરવાના દિવસો આવી ગયા. આમ તો સપના સાકાર કરવા કે સંકલ્પો કરવા માટેના કોઈ ચોક્કસ દિવસો કે સમય નથી હોતા, ૨૪X૭ ભજવાતો રહેતો મનનો આ ખેલ છે. પરંતુ વાર-તહેવારે આવતા વિશેષ(ધંધાદારીઓ માટે, ગ્રાહક માટે નહીં!) સેલની જેમ સપના–સંકલ્પો માટે આવા દિવસો અનિવાર્યપણે મહત્વના થઇ પડતા હોય છે. કોઈનું સપનું ઘર – કોઈનું વાહન, કોઈ માટે નવો મોબાઈલ, નવું લેપટોપ, માઈક્રોવેવ, ફ્રીજ, વોશિંગ મશીન, સોનું-ચાંદી, કપડા વગેરે. વસ્તુ,સાધન કે સંપત્તિ ગમે તે હોય પણ મૂળ હેતુ આનંદ-પ્રસન્નતા મેળવવાનો, સુખ પ્રાપ્ત કરવાનો કે જીવન સુખમય બનાવવાનો હોય છે.

આવી મઝાની વાતમાં’ય કમનસીબ હકીકત એ છે કે આ બધાથી તહેવારના દિવસો સુખમય બને છે પણ જીવન નહીં! કેટલી દિવાળી – કેટલી ક્રિસમસ ગઈ અને કેટલા સુખી થયા?! જીવનમાં જયારે જયારે તમારી ઈચ્છાઓ-સપનાઓ પૂર્ણ થાય છે કે હકારાત્મક ઘટનાઓ ઘટે છે ત્યારે આપણે ખુબ ખુશ થઈએ છીએ અને જીવનમાં પ્રસન્નતા છવાઈ જાય છે. જીવન સુખમય લાગવા માંડે છે પણ ક્યાં સુધી?! માની લો તમે બીએમડબલ્યુ કે મર્સીડીસ ખરીદી લીધી. નક્કી સાતમાં આસમાને શહેરમાં આંટા મારશો, દિવસમાં દસવાર એને જોઇને મનમાં ઉન્માદ અનુભવશો અને જીવનમાં જાણે એક પૂર્ણતાનો અનુભવ થશે. પરંતુ, બે-ત્રણ મહિના પછી?! પાછું એ જ રૂટીન – જે છે તેની હળવેકથી વધતી ઉપેક્ષા અને જે નથી તેની અપેક્ષા. જીવનની પૂર્ણતા માત્ર ટૂંક જ સમયમાં અપૂર્ણતામાં બદલાશે અને પાછી દોડ શરુ – સુખ અને આંનદની એ જ પાછી જૂની શોધખોળ!

‘લો તમે તો મઝા મરી જાય એવી વાત કરી?!’ ના, વાત હજી પૂરી નથી થઇ. હવે માની લો કે તમારું બ્રેક-અપ થઇ ગયું, તમારી ડ્રીમ કેરીયર હાથમાંથી જતી રહી કે તમને કોઈ અસાધ્ય રોગ થઇ ગયો. તમને થયું કે જીવન સમાપ્ત, હવે ફરી પાછું બેઠા નહીં થવાય, ફરી આવો સાથી કે મોકો જીવનમાં નહીં આવે અથવા જીવન પહેલા જેવું નહીં રહે વગેરે. બધી બાજુથી દુઃખમય નકારાત્મક વિચારો ઘેરી વળશે. પરંતુ ક્યાં સુધી?! કદાચ હકારાત્મક ઘટનાથી એક-બે મહિના વધારે પણ સરવાળે મન પાછું નવા સાથી – નવી કેરિયરની શોધમાં ભટકવા માંડશે. ગુમાવ્યાનું દુખ ગમે તેટલું મોટું કે ઊંડું હશે, નવું મળવાની સાથે ઓછું થતું જ જશે તે નક્કી. અસાધ્ય રોગ કે ખોડ સાથે જીવતા વ્યક્તિ શીખી જશે. અલબત્ત ઘણી વ્યક્તિઓ આ દુઃખને પ્રયત્નપૂર્વક જીવંત રાખવાનો પ્રયત્ન ચોક્કસ કરતા હોય છે અને તે પણ અંગત કારણોસર.

મહત્વની વાત એ છે કે જેમ સુખ સતત ભજવાતો ખેલ નથી તેમ દુખ પણ હંમેશા રહેતું નથી સિવાય કે તમે સ્વ-પીડનની વૃત્તિઓ ધરાવતા હોવ. મનોવૈજ્ઞાનિક સંશોધનો કહે છે કે આપણું મન પરિસ્થિતિઓ કે ઘટનાઓ સાથે વહેલું-મોડું અનુકુલન સાધી જ લેતું હોય છે. સુખનો ઉન્માદ જેમ ટકતો નથી તેમ દુઃખનો વિષાદ પણ કાયમી નથી. કરોડોનો જેકપોટ જેમ આખી જિંદગીને સુખી નથી બનાવી શકતો તેમ આંખનો અંધાપો આખી જિંદગીને દુખી નથી બનાવી શકતો. આ વાત સમજાઈ હોય તો સમજાઈ જશે કે શા માટે સેલીબ્રીટીઓ આત્મહત્યા કરે છે, વ્યસનો કરે છે કે ઊંઘની ગોળીઓ ખાય છે અને શા માટે અંધ વ્યક્તિ સંગીતકાર-ગાયક બને છે, પગ વગરના ઓલમ્પિક દોડે છે કે કેન્સરથી પીડાતા મેદાન ઉપર છક્કાબાજી કરે છે. સમય અને સંજોગો સાથે બદલાતી ઈચ્છાઓ અને અપેક્ષાઓ મનની અનુકુલન સાધવાની કુદરતી આવડતનું જ પરિણામ છે. વ્યક્તિ કોઈપણ સંજોગોમાં સરવાળે પોતાની પ્રસન્નતાના મૂળભૂત સ્તરે પાછી ફરે છે.

spread a thought

આજના યુગમાં તમને એવા અનેક ધંધાદારીઓ મળશે કે જે તેમની જાહેરાતો દ્વારા તમારા મગજમાં ૨૪X૭  એવું ઠસાવવાની કોશિશ કરતા રહે છે કે ગાડી-કપડા-આભૂષણો-મોબાઈલ જેવી વસ્તુઓ ખરીદતા કે બદલતા રહેવાથી, દેખાવ આકર્ષક બનાવવાથી કે સ્ટાઈલ-ફેશનમાં રહેવાથી કે પછી, આના જેવી અનેક બાબતોથી તમે પ્રસન્ન રહેશો, સુખી થશો. તમારા જીવનને સુખી અને વૈભવી બનાવવાની આવી દરેક વાત એક છળ છે જેના દ્વારા આર્થિક પ્રગતિ થાય પણ મનને જોઈએ છે તેવી કાયમી પ્રસન્નતા કે સુખ મળતું નથી. આપણે મહેનત કરીએ છીએ, આગળ વધીએ છીએ, સાધન-સગવડો ખરીદીએ છીએ પણ એનો અર્થ એમ ના સમજતા કે આપણે સુખી થઈએ છીએ. સુખનું ગણિત અલગ છે. પ્રસન્ન રહેવાની કળા જુદી જ છે. તમે જીવનથી કેટલા સંતુષ્ટ છો તે તમારી આસપાસની વસ્તુઓ ઉપરથી નહીં પણ એક વ્યક્તિ તરીકે તમે કેટલા ઉમદા છો તેના ઉપરથી નક્કી કરી શકાય એમ હોય છે. પોતાનામાં માનવીય ગુણો અને માનવતાના વિકાસથી તમે વ્યક્તિ તરીકે ઉમદા બનો છો. માણસ તરીકે ઉમદા કહી શકાય તેવા વ્યક્તિઓની પ્રસન્નતા ઈર્ષ્યા જન્માવે એવી હોય છે. એનો સરળ મતલબ એ થયો કે સુખનો સાચો આધાર બહારનું ભપકાદાર નહીં પણ તમારી અંદરનું મજબુત બનાવવા ઉપર છે.

નવા વર્ષનો સંકલ્પ કરવો જ હોય તો નક્કી કરો કે આ દિવાળીએ છું તેના કરતા વધુ ઉમદા વ્યક્તિ હું આવતી દિવાળી હોઈશ. મારા સંબંધો ઉમદા બનાવીશ, જાત સાથે મજબુત સેતુ બાંધીશ અને સમાજ ઉપયોગી બનીશ. આ બદલાવથી જન્મેલું સુખ ઓસરી નહીં જાય તેની ગેરંટી. દિવાળી અને નવું વર્ષ મુબારક…

આ અજવાળું તમને ફળે
જીવનમાં જે જોઈએ તે મળે…
નવ વર્ષની શુભેચ્છાઓ…

પૂર્ણવિરામ: સુખનું કોઈ સ્થાયી સરનામું નથી, એ તો તમારી સાથે બદલાતું રહે છે કારણ કે સુખ તમારા બે કાન વચ્ચે ભજવાતો ખેલ છે.

 

Tags: , , , , , , , , , ,

Two Minute Analysis… Women and Pornography

Instant analysis

 

Study published in the journal Cyber-psychology, Behavior and Social Networking had found that women are just as likely to be addicted to pornography as men.Women are more likely to watch same-sex porn videos than heterosexual porn videos… Reader of this blog has send this research finding for two minute analysis.

Majority of heterosexual porn videos depict woman as sexual object and show vigorous sexual acts. On the other end. same sex(involving two women) porn videos are more softer and depict mutual pleasure. In such videos both women treat each-other in dignified way and not as sexual object. Moreover, woman knows how to stimulate woman better than man knows so such videos look more stimulating to women. Naturally, women find same-sex porn more interesting, stimulating and acceptable than heterosexual videos.

* This analysis is applicable to only those women who love to watch porn movies and not all 🙂

 
4 Comments

Posted by on October 20, 2014 in Two minute analysis

 

Tags: , , , , , , , , , , , ,

My inputs in Ahmedabad Mirror… on the increasing number of suicides by youngsters…

AM

 

Oct. 17 2014 : Mirror (Ahmedabad)
THE INCREASING NUMBER OF SUICIDES BY YOUNGSTERS IS DUE TO… – …Exam pressure, teachers’ attitude
Kruti Naik Tweets @ahmedabadmirror
Widening chasm between teachers and students points to lack of healthy communication, say experts

Seventeen-year-old Dhirengiri Goswami, student of Saraswati Vidya Mandir, Ramol, hanged himself at home in Narol. Dhiren had gone to check his class 11 result when teachers scolded him for failing in exams. In their statement to the police, his parents said that his teachers misbehaved with him and threatened to rusticate him from school.Fifteen-year-old Varun Dewan, a class 10 student of Maninagar could not handle exam pressure and ended his life. After he failed in his school exam, he feared he wouldn’t be able to clear his boards. This constant pressure made him take the extreme step.

An increasing number of minors are taking their lives, due to examination pressure coupled with their teachers’ rude behaviour.

According to Hansal Bhachech, consultant psychiatrist and head of Department of Psychiatry, HCG hospitals, the growing chasm between students and teachers is to blame.

Multiple factors can be attributed to this phenomenon, Bhachech said.“The teachers work under pressure and have personal issues. So, they tend to vent their anger knowingly or unknowingly on students. With no healthy communication, the gap between teachers and students is also widening. Moreover, the tolerance level of students has dipped. They are not able to handle the slightest pressure and eventually end up taking their lives.“

The need to understand the role of a teacher beyond hisher assigned job of `teaching’ is important, believes the doctor, and same with the students who need to understand that the teachers are not always wrong. Moreover, a variety of distractions impact the students who do not realise the importance of time management and when exams near, they feel pressured.

Sheth, founder-director of Saath Suicide Prevention Centre believes that the number of suicide attempts have increased in the past few months. “If you analyse suicide cases taking place these days, you will realize that the declining tolerance level and impulsiveness among youngsters is responsible. Majority of teen ssuicides take place due to study pressure, parental pressure and peer pressure. Earlier, more suicides took place after the results, but now most suicides take place at the time of exams,“ Sheth said.

Kartik Patel (14), a student of class 9, said his teachers get angry without reason. “The teachers sometime behave rudely with students and sometimes beat them up.“

A teacher who did not wished to be named said, “These days, parents try to over-protect their kids. So if a teacher is strict with students, parents rush to schools to complain. Moreover, technology has taken over their lives, so they feel depressed over petty issues and the think of taking their lives.Teachers are not the culprits always.“

Shalosh R Best, principal of Best High School, believes, “We should have an inbuilt system where we can `discuss’ the problems faced by students and teachers to maintain a healthy environment in school.“

(Some names have been changed to protect identities)

spread a thought

 
2 Comments

Posted by on October 17, 2014 in Interviews

 

Tags: , , , , , , , , , ,

જે વ્યક્તિઓને કંટાળો, અણગમો, એકલતા કે અસલામતી સતાવતી હોય તે વ્યક્તિઓ જાણે-અજાણે સ્માર્ટફોનને વળગેલી રહેતી હોય છે.

જો તમારી બેડરૂમ લાઈફ બોરિંગ કે યંત્રવત થઇ ગઈ હોય તો બેડરૂમમાં ગેજેટ્સ વાપરવાથી દુર રહો એવી વાત મેં ગયા બુધવારે આ કોલમમાં કરી હતી. બે દિવસ પછી એક બેનનો ફોન આવ્યો કે પથારીમાં પડ્યા પડ્યા ઘણો લાંબો સમય પોતપોતાના મોબાઈલ ઉપર રહેવાનું અમારું રૂટીન હતું. પરંતુ, મેં અને મારા પતિએ લેખ વાંચીને નક્કી કર્યું કે આજથી બેડરૂમમાં મોબાઈલ બંધ અને જે નિયમ તોડે તેણે તેનો મોબાઈલ બીજા આખા દિવસ માટે સાથીને આપી દેવાનો. તમે નહિ માનો પણ પહેલા દિવસે અમને બંનેને રાતના ત્રણ વાગ્યા સુધી ઊંઘ ના આવી! બીજા દિવસે જ અમે તો નક્કી કરી નાખ્યું કે અમારાથી નહીં થાય. આ સંજોગોમાં તમારી પાસે બીજું કંઈ સજેશન છે?!

‘સેલ્ફ-હેલ્પ બુક્સ’ કે ‘આર્ટીકલ્સ’ની આ જ રામાયણ હોય છે. બુક કે આર્ટીકલ વાંચીને એવા ઉત્સાહમાં આવી જવાય કે જાણે રાતોરાત જીવન બદલી નાખીશું. પરંતુ, ટૂંક સમયમાં જ સમજાઈ જાય કે આપણે માનતા’તા એટલું સહેલું’ય નથી અને આપણે તરત જ તેના વિકલ્પમાં બીજું શું શક્ય છે તે પૂછતાં કે શોધતા થઇ જઈએ છીએ. બીજી એક સેલ્ફ-હેલ્પ બુક ખરીદી લાવીએ કે નવો આર્ટીકલ શોધી કાઢીએ. ચક્કર ચાલ્યા કરે પણ આપણે તો ઠેરના ઠેર!  મોબાઈલનું વળગણ એટલું સરળ અને ઉપરછલ્લું નથી કે તમે નક્કી કરતા જ એનાથી દુર થઇ જાવ. મોટાભાગની વ્યક્તિઓને સ્વીકારવામાં તકલીફ પડે એવી હકીકત એ છે કે મોબાઈલનું વળગણ માત્ર દેખાદેખીનું પરિણામ નથી, તેના મૂળ ઊંડા છે. જે વ્યક્તિઓને કંટાળો, અણગમો, એકલતા કે અસલામતી સતાવતી હોય તે વ્યક્તિઓ જાણે-અજાણે સ્માર્ટફોનને વળગેલી રહેતી હોય છે. આ વ્યક્તિઓને તેમના મોબાઈલ થકી એક પ્રકારની ઉત્તેજના મળતી હોય છે. આ ઉપરાંત તેમની અંગત સમસ્યાઓ ઉપરથી ધ્યાન હટાવવાની તેમના આંતરમનની આ ચેષ્ટા છે. મગજ નવરું પડે અને સમસ્યાઓ મનને બેચેન કરવા માંડે એ પહેલા જ મગજને વ્યસ્ત કરી નાખવાનું, સોશિયલ મીડિયામાં ઈ-પંચાત કે પછી કેન્ડી ક્રશ – મજ્જાની લાઈફ!

તમે અવલોકન કરજો (પોતાનું અને બીજાનું), જે યુગલો એકબીજાની સાથે હોવા છતાં સતત પોતાના ફોનને વળગેલા રહેતા હોય છે તે એકબીજા સાથે વાત કરતા હોય તો પણ તેમની આંખો ફોનમાં મંડરાયેલી રહેતી હોય છે અને ઘણીવાર તેઓ એકબીજાની વાત સંપૂર્ણ અર્થમાં સાંભળતા પણ નથી હોતા. રીસર્ચ કહે છે કે આવા યુગલો વચ્ચે લાગણીઓની નિકટતા અને પરસ્પર વિશ્વાસનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે. જો યુગલ નક્કી કરે કે એકબીજાની હાજરીમાં ફોન આવે તો વાત કરવા સિવાય મોબાઈલને હાથ નહિ લગાવવાનો તો ખરેખર તેમની વચ્ચેની વાતચીત વધુ નિકટતા અને વિશ્વસનીયતા ઉભી કરનારી સાબિત થશે અને તેમનું સહજીવન વધુ સુખમય બનશે.

તમને ખબર છે કિશોરો અને યુવાનો ફોન ઉપર વાત કરવા કરતા ટેકસ્ટીંગ અને ચેટીંગ કેમ પસંદ કરે છે?! કોલ કરતા સસ્તું પડે, લોકોની વચ્ચે પણ પ્રાઈવસી જળવાય (તમને ખબર જ ના પડે કે તમારી બાજુમાં બેઠેલા ક્યાં-કોની સાથે લટકેલા છે) અને લાગણીઓની રમતમાં ખુલ્લા ના પડી જવાય(અવાજમાં કે વાતમાં તમારી લાગણીઓ ખુલ્લી પડી જાય એટલી ટેક્સ્ટમાં ના જ પડે). ચાલો સમજ્યા કે એમની આ મજબૂરી છે પણ પતિ-પત્નીની?! ઘણા પતિ પત્ની એકબીજા સાથે ટેકસ્ટીંગથી જ પતાવતા હોય છે. સંબંધની મજબૂતાઈ માટે આ ઘાતક ટેવ છે. એકબીજા સાથે ટૂંકી તો ટૂંકી, પણ વાત કરવાની અને તે પણ સામસામે, આંખોના સંપર્ક સાથે.

spread a thought

ચાલો ગેજેટ્સ-ટેકનોલોજીના વળગણની વાત નીકળી જ છે તો બીજી એક વાત પણ કરી દઉં. એક યુવક મને કહેતો’તો કે હું ‘વોટ’સ એપ’ ચાલુ કરું એટલે પહેલા મારી પત્ની સાથેનું જ ચેટ બોક્સ ખોલું. ચેટ કરવા નહીં પણ એ ઓનલાઈન છે કે નહીં એ જોવા!! અને જો એ ઓનલાઈન હોય તો હું તરત જ ઓફલાઈન થઇ જાઉં કારણ કે એ જો મને ઓનલાઈન જોઈ જાય તો મારું આવી જ બને. પછી તો બધું જ એક્સપ્લેન કરવું પડે અને એને ગળે ઉતરે તો ઠીક નહીંતર મહાભારત. ઘણા યુગલો પોતાના સાથીઓને સોશિઅલ નેટવર્ક ઉપર ખુબ ઊંડાણપૂર્વક ફોલો કરતા હોય છે. તે ક્યારે ઓનલાઈન છે? કેટલો સમય ઓનલાઈન હતો? તે શું પોસ્ટ કરે છે? તેની પોસ્ટ ઉપર કોણ કોણ લાઈક-કોમેન્ટ કરે છે? વગેરે બધું જ નાનું-મોટું અને એ પણ મોટાભાગે છાનું-માનું. સાથીઓની આવી આદત સંબંધોમાં ના જોઈતા પ્રશ્નો અને શંકા, જેલસી, અસલામતી વગેરે જેવી નકારાત્મક લાગણીઓ ઉભી કરે છે. તો કેટલીકવાર એકબીજા વચ્ચેના સંબંધો એટલા રસહીન અને શુષ્ક થઇ ગયા હોય કે તેનાથી થતો આંતરિક અજંપો દુર કરવા કેટલાક યુગલો સોશિઅલ નેટવર્ક ઉપર પોતાની લવી-ડવી તસ્વીરો કે પોતાની વચ્ચે જબરદસ્ત પ્રેમ છે એવું દર્શાવતા સ્ટેટસ ઠોકે રાખતા હોય છે. વાસ્તવમાં તો આ તેમના મનની ‘પોતાનો સંબંધ જીવંત છે’ તેવો દિલાસો આપવાની અજાગ્રત ચેષ્ટા માત્ર છે. જો આમાનું કશુંક લાગુ પડે છે એવું સ્વીકારી શકતા હોય તેવા દરેક યુગલે તેમના સંબંધને નવેસરથી તપાસવો જોઈએ.

આવી ઘણી નાની-મોટી વાતોમાં કલમ અવિરત ચાલ્યા કરે એમ છે. સજેશન પહેલું ગણો, બીજું ગણો કે છેલ્લું ગણો પણ એ એટલું જ છે કે ટેકનોલોજીનો વિરોધ નથી અને ના જ હોઈ શકે. સવાલ તેના વ્યવહારુ, સેન્સીબલ કે સમજણપૂર્વકના ઉપયોગનો છે અને તેમ કરવામાં કોઈની’ય સમજ કામ નથી આવતી, પોતાની જ બુદ્ધી અને ડહાપણને કામે લગાડવું પડે એમ છે.

પૂર્ણવિરામ: પત્નીની પતિને સાયબર ધમકી – તમે જેટલો સમય વોટ’સ એપ, ફેસબુક કે ટ્વીટર પર રહેશો તેટલો સમય હું મિન્ત્રા, ફ્લિપકાર્ટ કે એમેઝોન ઉપર રહીશ…

Tari ane mari vaat

 

Tags: , , , , , ,

ક્યારે’ય વિચાર્યું છે કે તમારા બેડરૂમમાં તમારા સિવાય બીજા કેટલા જણા રહે છે?!

‘આ અમારો માસ્ટર બેડરૂમ’ પોતાના નવા ઘરને બતાવતા મિત્રએ મને કહ્યું.

આખા ઘરમાં સૌથી સુંદર રીતે સજાવેલો રૂમ મેં રસપૂર્વક જોતા જોતા એને પૂછ્યું ‘આ રૂમમાં કેટલા જણા રહેવાના?!’

સ્વાભાવિક રીતે જ એ મારા આ વિચિત્ર લગતા પ્રશ્નથી થોડો ડઘાઈ ગયો હશે અને એટલે જ ધીરેથી ગંભીરતાપૂર્વક કહ્યું ‘અમે બે જ, બાળકોના અલગ બેડરૂમ તો તને બતાવ્યા અને ગેસ્ટ રૂમ પણ…’

મેં અડધેથી જ અટકાવતા પૂછ્યું ‘રીઅલી?!’

‘શું મજાક કરે છે યાર?’ તેની વાતમાં અણગમાએ થોડું ડોકું કાઢ્યું.

હવે ગંભીર થવાનો મારો વારો હતો, ‘ના દોસ્ત મજાક નથી કરતો, બધા જ લોકો માસ્ટર બેડરૂમ યુગલ માટે જ બનાવતા હોય છે પરંતુ કમનસીબે એમાં રહેતા ઘણા લોકો હોય છે. આ લોકો દેખાતા નથી પરંતુ તમારા ફોન, ટેબ્લેટ, લેપટોપ, ટીવી વગેરેમાં રહેતા હોય છે અને પથારીમાં પણ તમારી સાથે હોય છે. બેડરૂમના બેડ પર પણ એક લેપટોપ ઉપર હોય તો બીજું સ્માર્ટ ફોન ઉપર, દેખીતા બે જણા અને સદેહે ના દેખાય પણ સ્ક્રીનપર દેખાતા કે મનમાં બેઠેલા અનેક જણા!! આ વાત છેડવા પાછળનો મારો આશય એટલો જ છે કે તારું આ સુંદર ઘર અને સૌથી સરસ સજાવેલો બેડરૂમ જોઈને તને એક વૈચારિક ભેટ આપવાની ઈચ્છા થઇ કે અહીં તમે બે જ રહેજો અને બાકી બધાને ડ્રોઈંગરૂમમાં કે ગેસ્ટરૂમમાં જ રાખજો’

*******

આ નાનકડી વાતમાં જ મારો ઈશારો કળી ગયા હોવ તો ઠીક, નહીંતર આ જ વાત બીજી રીતે કહું. ડેનીઅલ ક્રેગ, પડદા પર જેમ્સ બોન્ડનું પાત્ર ભજવતા અભિનેતાએ પોતાના અંગત જીવનમાં એક સંકલ્પ કર્યો છે. તેણે પત્ની રાચેલ સાથેનું દામ્પત્યજીવન સુખી બનાવવા તેના બેડરૂમમાં કોઈપણ ટેકનોલોજી ગેજેટ્સને પ્રવેશ નહીં આપવાનો સંકલ્પ કર્યો છે. પોતાની ફિલ્મોમાં ૨૪x૭ અધતન ગેજેટ્સ સાથે રહેતા આ કલાકારનો આ નિર્ણય અનુસરવા જેવો છે. પરંતુ મને ખબર છે કે પોતાના જીવનમાં આવી સેલીબ્રીટીઓની સ્ટાઈલ, કપડા, એસેસરીઝ વગેરેની પોતાના મહેનતે કમાયેલા ગજવા લુંટાવીને નકલ કરનારાઓ પણ આવી ઉમદા બાબતો ઉપર ધ્યાન સુદ્ધાં નહિ આપે. પાછા કેટલાક તો ડાહ્યા પણ થશે કે આ તેમની અંગત બાબત છે, એમને યોગ્ય લાગે તે એ કરે. તો પછી કઈ ઘડિયાળ પહેરવી અને કયું શેમ્પુ વાપરવું એ પણ એમની અંગત બાબત છે, તેમાં કેમ એ બ્રાંડ પાછળ ઘેલા થઈએ છીએ?! જવા દો, આવા પ્રશ્નો પૂછવા પણ લોકોને ગાંડપણ લાગી શકે તે હદના આપણે સૌ ચાલાકીભર્યા માર્કેટિંગના ગુલામ છીએ.

મોટાભાગના યુગલોને આવો સંકલ્પ પચે એવો નથી કારણ કે બેડરૂમમાં માત્ર પોતે બે જ હોય તો ગભરામણ થઇ જાય એવું હોય છે! મોબાઈલ, ટેબ્લેટ, લેપટોપ, ટીવી વગર બેડરૂમમાં કરવાનું શું?!! આપણી તો કમનસીબી એ છે કે એકબીજા સાથેની અતિ-અંગત કહી શકાય તેવી જાતીય-પ્રવૃતીઓ પણ મોટાભાગના યુગલો યંત્રવત પતાવતા હોય છે. આ સંજોગોમાં રોમેન્ટિક અને એકબીજાની નજદીકી(ઈન્ટીમસી)વધારે તેવી વાતો કે પ્રવૃત્તિઓ વિષે વિચારવા બેસીએ તો તો મગજમાં થોટ બ્લોક થઇ જાય.

spread a thought

મારી વાત માત્ર બેડરૂમ પુરતી જ નથી ડાઈનીંગ ટેબલ, રેસ્ટોરન્ટ, મુવી લોન્જ વગેરે જેવી અનેક જગ્યાઓની છે જ્યાં આપણે એકબીજાનો કે આપણા અંગત વ્યક્તિઓનો સાથ માણવાનો હોય છે. ડાઈનીંગ ટેબલની ખુરશી પર જમવા માટે બધા સભ્યો જોડે ગોઠવાયેલા હોય પણ જમતા પોતાના મોબાઈલ સાથે હોય! રેસ્ટોરન્ટમાં બેઠેલા મિત્રો પણ એકબીજા સાથેનો સહવાસ માણવાને બદલે થોડી થોડી વારે મોબાઈલમાં ડોકિયા કરે જવાના! આપણી પાસે તો છટકબારી પણ છે કે હું ના કરું તો પણ બધા તો કરતા જ હોય છે એટલે પછી ના છૂટકે હું પણ જોઈ લઉં છું. સ્વીકારી શકીએ તો સાવ સાચી વાત તો એ છે કે બધાને આવી ટેવ છે એટલે આપણે કોઈ વિચારતા નથી, બાકી આવી ચેષ્ટાઓ જે ખરેખર તમારી સાથે બેઠું છે તેનું અપમાન છે. મેં ગયા સપ્તાહે જ આ કોલમમાં લખ્યું હતું કે આ બધી વાતો તો અવિરત ચાલે એવી છે પરંતુ ઈશારામાં કળવા જેવી બાબત એ છે કે ટેકનોલોજી કે ગેજેટ્સનો વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ બાળકને શીખવવા કરતા પોતાની જાતને શીખવવો જરૂરી છે. લોકો શું કરે છે તે અવગણીને તમે જો તમારા અંગત નિયમો બનાવશો અને કોઈ ના અનુસરે તેમ છતાં પોતે તેને અનુસરશો તો મોડાવહેલા તમારા બાળકો તેને જાણે-અજાણે ફોલો કરશે તે નક્કી વાત છે.

ચાલો આ સંદર્ભમાં એક મઝાનો પ્રયોગ સુઝાડું. હવેથી તમે બહાર હોટલમાં જમવા જાવ ત્યારે નક્કી કરજો કે એકવાર ટેબલ પર બેઠા પછી જે પહેલા પોતાના મોબાઈલમાં જુએ તેણે પનીશમેન્ટ લેવાની, દા.ત. એ દિવસનું બીલ એને ચૂકવવાનું, બધાને એક લીટર પેટ્રોલના પૈસા આપવાના વગેરે(જે તમારું ફળદ્રુપ ભેજું વિચારી શકે તે..) આમ તો જ્યાં તમારી વિવેકબુદ્ધિ એમ કહે કે અહીં ગેજેટ્સને બાજુ ઉપર મુકવા જેવા છે એવી દરેક પરિસ્થિતિઓમાં આવા પ્રયોગ તમે કરી શકો. બેડરુમમાં તો એકબીજાને રોમેન્ટિક શિક્ષાઓ કરવાનો મઝાનો મોકો મળી શકે તેમ છે, જો આ વાત ગળે ઉતરતી હોય તો! કંઈ નહીં કરોને ખાલી ગેજેટ્સ પથારીમાં કે સાઈડમાં રાખીને સુવા કરતા એટલા અંતરે રાખી શકો કે તેના સુધી પહોંચવા માટે હાથ લંબાવાને બદલે ઉભા થવું પડે તો પણ ઘણું છે. જો તમારી બેડરૂમ લાઈફ બોરિંગ કે યંત્રવત થઇ ગઈ હોય તો આ પ્રયોગ થોડા મહિના કરો અને પછી જુઓ, તમારી વચ્ચે કનેક્શન જીવંત હશે તો સહજીવનમાં નવી ઉત્તેજના વ્યાપી જશે તે નક્કી.

પૂર્ણવિરામ: હવે તો નેટવર્ક કે વાઈફાઈ ઉપલબ્ધ ના હોય એવા સ્થળોએ લોકો હનીમુન માટે જતા પણ અચકાય છે!!

Books written by Dr.Hansal Bhachech

Cover

 

Tags: , , , , , , ,

My inputs in today’s DNA… Cell phone can drive you nuts!

DNA

Himali Doshi @himali_3

Ahmedabad: With an increase in number of cases of teens having social anxiety disorder, the Institute of Behavioural Science centre of Gujarat Forensic Science University (GFSU) is set to include cyber psychology in its curriculum.

The institute that receives three such cases in a week will be second such institute in the country to have a separate paper on cyber psychology under forensic psychology course. Numerous experts will be invited from foreign countries to conduct sessions on the same. . In India, at present, only NIMHANS (National Institute of Health and Neuro Sciences) at Bangalore provides training in the area of cyber psychology. The decision of introducing such a paper has been taken after cases of children and teens suffering from depression, Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) and social anxiety were found. When diagnosed, the reason behind this was their excessive usage of computer and addiction to social networking sites.

Explaining more about the urgent need to introduce cyber psychology CR Mukundan, Director, IBS, said, “IBS centre focuses on the genesis of crime by investigating the sociological and psychological factors that leads to the criminal activities. Addiction to mobile and net is also one of the reasons which lead to the behavioural problems and other problems like depression, social anxiety and ADHD among children. If these sensitive issues are not properly treated at the initial stage, they might even lead to the development of criminal behaviour among children and adolescents.”

IBS receives about three such cases a week. He further added that the internet has a very positive role to play in the society. One cannot think about the world without internet as the world has become a global village because of it. But, at the same time, it is equally important to learn self-discipline and socialization.

EXPERT SPEAK:

Dr Hansal Bhachech, consultant psychiatrist, HCG group of hospitals, said, “I receive about 10 to 15 cases a month where directly or indirectly these kinds of issues are related to an individual’s health. Earlier, people were not worried about their social life because their social life was restricted to certain people. But now social life has become global. Teenagers are particularly worried about what other people think of them. Whatever good they do, they have an urge to post this on a social networking site or share it somewhere because they need some kind of social acceptance. They need approval of their own abilities through certain number of likes and comments, and for this, they keep checking their mobiles and laptops again and again. Cases of people with social anxiety have almost gone up by 30 per cent. There are lot of teenagers who have started taking counselling sessions as they cannot concentrate on studies. These teenagers are aged between 8-16 years,” he said.

PARENTS SPEAK:

Umangi Desai, mother of Priyal Desai, studying in class 12, Asia High School, said, “There was a time when Priyal was addicted to the smart phone she was given. This led to many problems like she was becoming increasingly impatient and her concentration level reduced. Taking away the smart phone from her was not the solution to the problem. She had to be properly counselled about how the social media should be used for her advantage. As a responsible parent, I did this and this led to the improvement in her academic performance.” Pranjal Vyas, father of a second year student Parth Vyas opined that academic performance improved after steps were taken to control his activities on social networking sites. “We observed that due to the constant usage of social networking sites like Facebook and Whatsapp, Parth was living more in the virtual world than in the real world.”

 
Leave a comment

Posted by on October 7, 2014 in Interviews

 

Tags: , , , , , , , , , ,